Balle per balle per Presidentin jopolitikan

Sekretari i burimeve njerezore ne Partine Socialiste, njekohesisht negociator i kesaj partie ne tryezen me PD, Blendi Klosi dhe nenkryetari i Levizjes Socialiste per Integrim, Pellumb Xhufi, analizojne te metat dhe perparesite e nje Presidenti qe nuk vjen nga politika aktive

Blendi Klosi

Presidenti duhet te jete politikan apo jashte politikes?

Padyshim, kerkesat tona shprehen drejt nje politikani, kjo per disa arsye. Por, arsye me kryesore eshte se si ne cdo fushe tjeter dhe politika ka nevoje te kete karrieren e saj. Po ashtu, detyra e Presidenti te Republikes eshte detyra e nje personi qe do te duhet qe te lexoje Kushtetuten, te lexoje ligjet e ketij vendi dhe natyrisht qe te kuptoje frymen e politikberjes, hapesirat ligjore qe ka per te krijuar konsensuse, apo per te gjetur gjuhen e perbashket ndermjet dy forcave politike. Mendoj se, qenia e nje politikani ne detyren e kreut te shtetit do ta beje shume here me te mundur personazhin President te jete mbi palet, apo te jete mes paleve, ne rastin me te mire. Do te kete mundesi qe per shume probleme te medha qe ka vendi, te luaje ai rolin e katalizatorit apo te ndermjetesit, duke gjetur gjuhen e kompromisit ndermjet dy paleve. Duke qene nje pjese e politikes, ai do te jete me shume prane partive politike, do te jete me shume prane debateve politike te vendit. Natyrisht, do te kete po ashtu kapacitetin e nevojshem qe ne marredheniet jo vetem brenda vendit, por edhe ato nderkombetare te prodhoje politike. Pasi tashme detyra e Presidentit po shkon gjithmone e me shume ne marredhenie shume me te ngushta me partnere nderkombetare dhe partnere rajonale, dhe do te duhet te jesh politikan qe te perballosh debate te ngjashem me ato qe po perballon sot politika, qofte dhe presidenciale ne rajon dhe Evrope.

Cilat jane perparesite ose te metat e nje Presidenti te ardhur nga politika?

Perparesite u perpoqa t'i shprehja. Per sa u perket te metave, do e kem te veshtire te pranoj dicka. Por them qe, veshtiresia e vetme do te jete menyra se si do te gjeje Presidenti i ri i ardhur nga politika te qendroje mes paleve, pra te mos behet pale me asnje nga dy forcat apo me dy kampet e medha politike ne vend. Mendoj qe, kerkesat politike apo jo per Presidentin e ri, do te duhet te shkojne gjithmone e me shume drejt cilesive qe mendojme se do te kete Presidenti i ri qe do te paraqesim. Cilesi te cilat do te bejne diferencen ndermjet tij dhe Presidentit rajonal, diferencen ndermjet tij dhe debatuesve te tryezave presidenciale. Te gjitha keto mendoj se aftesite personale, vizive, historike, njohja, kultura, njohja e historise se vendit, menyra se si e ka mbrojtur ne vite historine e vendit tone, te ardhmen e vendit tone. Pra, per shume arsye, Presidenti duhet te jete figura qe duhet te jete konsensuale dhe duhet te jete figura prezantuese e Shqiperise ne rajon. Pasi politika shqiptare, duhet te jem i qarte, ka vlere me te madhe ne rajon tashme. Do te duhet qe drejt cilesise te shkojne meritat me te medha te ketij Presidenti.

Mendoni se nje President i tille do ta siguronte pavaresine e institucioneve duke qendruar mbi palet?

Po, pa dyshim. Eshte e veshtire ne Shqiperi te jesh mbi palet. Por, thashe qe, do te ishte shume me mire qe te ishte mes palesh dhe prandaj une jam nga ai grup politikanesh qe jam krejtesisht kunder votimit te Presidentit nga populli. Pasi duke qene i votuar nga Parlamenti, ai shkon ne keto zgjedhje nepermjet nje zgjedhje te veshtire. Nje zgjedhje e cila do te kerkoje kompromise dhe marredhenie te veshtira brenda partive ne Parlament, pra do te kerkonte nje konsensus ndermjet grupeve politike, ndermjet 140 deputeteve. Kushtetuta prandaj ka kerkuar pese raunde ne pese jave, me diference nga njeri-tjetri, per t'i dhene mundesi debatit, konsensusit, kompromisit dhe ne asnje rast per te qene nje zgjedhje e cunguar, nje zgjedhje e sforcuar. Nje e zgjedhje e cila ne rastin e zgjedhjes se Presidentit nga populli, do te duhet qe te shkonte ne drejtim me krahun politik qe qeveris vendin. Per te gjitha keto, shpreh mendimin tim personal ketu, jam kunder zgjedhjes se Presidentit nga populli, pasi mendoj qe figura e Presidentit, si figura e cila eshte garant per kushtetutshmerine e vendit dhe per qendresen ndermjet paleve. Por, me shume se kaq eshte figura garante per mbrojtjen e institucioneve te pavarura, nepermjet kompetencave qe ka per emerimin e tyre, por dhe nepermjet "tutorit" qe eshte per institucionet e pavarura. Per te gjitha keto, mendoj se eshte shume e rendesishme qe Presidenti te jete i zgjedhur nga Parlamenti, me nje konsensus te gjitha paleve dhe ky konsensus e ben ate, aq sa mund te jete e mundur ne realitetin shqiptar, President konsensual.



Pellumb Xhufi

Presidenti duhet te jete politikan apo jashte politikes?

Une mendoj se varianti per te pasur nje President qe vjen nga shoqeria civile e jo nga politika, eshte nje produkt i gjykimit semplist e fatalist, sipas te cilit politika eshte nje terren i molepsur nga gjithe te keqijat e kesaj bote, dhe si e tille ajo nuk perfaqeson me nje sherbim publik. Perkundrazi, perben nje "rrezik publik". Sigurisht, politika mund te konsiderohej edhe e tille, ne rast se ajo do te misherohej ekskluzivisht ne aksionin politik te politikaneve te tipit Nano-Berisha, qe aq shume kane bere per ta diskredituar politiken si nje veprimtari shoqerore e pergjegjshme. Por, per fat te mire, nuk eshte keshtu. Me politike merren dhe ne politike kontribuojne shume e shume personalitete (qe s'eshte e thene te jene ministra, deputete apo drejtues partish politike), qe perndryshe gezojne nje emer te mire ne opinion e qe i kthejne politikes misionin e saj origjinal, ate te sherbimit te interesave te vendit e te njerezve.

Cilat jane perparesite ose te metat e nje Presidenti te ardhur nga politika?

Mos harrojme se ne permbushje te detyrave te tij kushtetuese, Presidenti i Shqiperise eshte kryekomandant i forcave te armatosura, garant i Kushtetutes, simbol i unitetit kombetar, mbrojtes i arteve dhe i kultures, perfaqesues suprem e solemn i politikes se jashtme. Keto jane atribute qe krijohen nepermjet nje angazhimi te drejtperdrejte ne politike apo ne administraten shteterore. Pra, Presidenti i vendit duhet domosdoshmerish te kete brumin e nje burri shteti, te ushtruar e te rritur ne ingranazhet e tij e ne sherbim te tij. Une do ta shihja me shume dyshim, ne mos te pamundur, mundesine e permbushjes se detyrimeve te mesiperme nga nje person, sado i ngritur e me integritet qofte ai, por qe e ka zhvilluar aktivitetin e vet ne organizata joqeveritare, misioni i te cilave, sic dihet, eshte qe t'ju beje oponence te forte organizmave shteterore e qeveritare. Sigurisht, une, si person qe ka qene i angazhuar dikur ne veprimtarine e OJQ-ve te ndryshme, jam i pari qe e vleresoj si te pazevendesueshem e vendimtar rolin e shoqerise civile ne zhvillimin e shendetshem te demokracise shqiptare. Por, nga ana tjeter, e konsideroj te veshtire e te pamundur, qe detyren e nepunesit te pare te shtetit te mund ta kryeje si duhet nje person, i cili eshte rritur jashte administrates publike, i cili eshte pajisur me instinktin dhe refleksin, si me thene, "antishtet", nga momenti qe veprimtaria e tij eshte udhehequr nga nje filozofi e ndryshme, ajo e nje "opozitari" dhe jo te nje "sherbetori" te shtetit. Me nje fjale, nje perfaqesues i shoqerise civile eshte "gatuar" i tille qe te diferencohet nga veprimtaria publike e shteterore, qe t'i beje oponence shtetit, e jo te identifikohet me te, aq me pak te identifikohet ne nivelin me te larte te perfaqesimit. Nga ana tjeter, ka me shume gjase qe nje kandidat per President qe nuk vjen nga politika, apo qe, sic do te thoshte ndonje puritan, "eshte i paperlyer me politike", do te rezultonte me i politizuar sesa nje kandidat i ardhur pikerisht nga politika. Ky i fundit, sidomos kur eshte i mbrojtur me parzmoren e konsensusit mbipartiak, ka me shume shanse t'i shpetoje kurtheve te politikes dhe te gjeje pozicionin e balancuar, qe i takon nje Presidenti. Historia ofron shembuj deshtimi te palavdishem te sa e sa shkencetareve, profesoreve apo shkrimtareve gjeniale, qe per nje arsye apo tjetren u promovuan ne detyren e larte te Presidentit. Ashtu sic ofron shembuj sensacionale suksesi te personave qe u ngjiten ne krye te shtetit, duke ardhur qofte edhe nga rangjet me te uleta te ushtrise apo te administrates shteterore.

Mendoni se nje President i tille do te siguronte pavaresine e institucioneve duke qendruar mbi palet?

Natyrisht, kur shprehem per nje President te ardhur nga politika, nuk kam parasysh nje "skifter partiak", nje njeri te rritur ne kulisat e partive politike dhe qe nuk ka horizont tjeter vec atij te partise e te ngjyres se tij. E kam fjalen per njerez qe personalitetin e tyre e kane ndertuar jo aq ne betejat politike e ne garat elektorale, sesa ne veprimtarine e tyre ne sherbim te njerezve. Ne kete kuptim, duke perjashtuar vetem nje rast atipik, do t'i konsideroja te suksesshme te gjitha zgjedhjet e bera per President te Republikes pas permbysjes se sistemit komunist. Me duket, se si z. Meidani, ashtu edhe z. Moisiu, ne vitet e presidences se tyre kane treguar nje pergjegjesi te larte dhe nje integritet moral te lavderueshem, qe burojne sigurisht jo nga ajo pjese e "qenies partiake" te tyre, por nga pjesa tjeter, predominuese, e qenies para se gjithash qytetar i pergjegjshem dhe i dedikuar ndaj vendit e ndaj popullit.

Pergatiti: Denis Dedej