Balle per balle per Presidentin

Fatos Beja

Kriza e Presidentit ndikon ne stabilitetin politik?

Ne qofte se ky Parlament nuk do te arrije dot te zgjedhe dhe vendi do te shtrengohet qe, ne zbatim te Kushtetutes, te kalojne ne shperndarjen e Parlamentit, zgjedhjen e Parlamentit te ri, s’ka asnje dyshim qe Parlamenti do te zgjase. Per arsye se nuk mendoj qe ndonje nga partite politike ne Shqiperi do te mund te marre 84 deputete, qe do te thote qe Parlamenti qe do te krijohet pas ketij qe eshte, nuk do te kete nje mazhorance 84 deputete qe ta vendose vete se kush do te jete Presidenti. Pavaresisht se kush e fiton edhe po te jete mazhoranca e djathte, qe eshte edhe po te jete mazhoranca e re e majte, qe mund te krijohet nga nje pale zgjedhje ne Shqiperi, teorikisht. Qe do te thote se perseri ai Parlament nuk do ta zgjidhe, qe do te thote qe do te kalojme ne zgjedhjet e treta. Dhe Shqiperia te futet ne nje proces zgjedhjesh per cdo dy apo tre muaj, nuk ka asnje dyshim qe do te jete nje barre e rende per vendin, nje harxhim energjish te padobishme per vendin, do te kete pasoja ne ekonomine e vendit. Sepse, ne duhet te kuptojme qe Shqiperia eshte vendi me i varfer ne Evrope, ka nevoje qe energjite e saj t’i harxhoje ne menyre sa me racionale, ne frontet produktive per te permiresuar cdo jave, cdo muaj, gjendjen ekonomike, gjendjen e infrastruktures, gjendjen e njerezve ne pergjithesi dhe jo te nderpriten punet per t’u marre me zgjedhje politike, qe kerkon energjine e mijerave e mijerave njerezve ne te gjithe vendin. Ne kete kuptim, une s’kam asnje dyshim qe zgjidhja me e pelqyeshme per vendin, jo thjesht per kete ose per ate parti, por per vendin, eshte qe Parlamenti te zgjedhe Presidentin ne perputhje me kerkesat e Kushtetutes dhe te ligjit. Te gjithe ata qe do te nxisin qe, per hir te ambicieve politike, individuale apo grupi, te futen ne proceduren e prishjes se parlamenteve ne vijim, pa asnje dyshim veprojne ne kundervenie me interesat e vendit. Ne nje moment qe ne duam integrimin, duam qe te japim mesazhin e stabilitetit, duam te japim mesazhin e racionalitetit dhe e realizimit te gjithe standardeve qe kerkohen nga ne per t’u bere pjese e Bashkimit Evropian.

Mendoni se ulja e Berishes me Ramen do te jepte si produkt nje emer konsensual?

Te gjithe flasin per nje emer konsensual. Eshte nje kerkese qe buron nga Kushtetuta. Dhe Kushtetuta pa e perdorur shprehjen konsensual apo jo konsensual, duke vendosur shifren 3/5, pra 84 deputeteve, te domosdoshem per te krijuar Presidentin, presupozon nje mbeshtetje sa me te gjere te atij personi qe do te mund te zgjidhet nga Parlamenti. Me kete rast, presupozohet qe te mos mbeshtetet nga nje parti e vetme, por te jete nga shume parti, domethene nga shume grupe interesi dhe politike te ndryshme, te shumices ose jo te shumices dhe kjo eshte arsyeja qe Kushtetuta nuk shprehet as me fjalen konsensus, as me mazhoranca apo jo mazhoranca. Por kerkon nje numer, vete numri ne vetvete kerkon nje numer me te madh sesa miratimi i ligjeve, per zgjedhjen e Presidentit. Ne kete shtrat duhet ecur. Ne qofte se ky shtrat eshte i kuptueshem dhe normal, qe uniteti i vendit te misherohet te personaliteti qe do te jete President. Qe eshte e arsyeshme, qe eshte e dobishme, nuk do te thote qe partite politike te futen ne nje sherr qe ta jap konsensusin apo nuk ta jap konsensusin, me bej kete leshim, apo ma bej kete leshim, ndryshe nuk ta jap konsensusin, ose ndryshe do te prish Parlamentin, ose s’e jap konsensusin vetem per faktin qe ishalla te prishet Parlamenti dhe ishalla fitoj une. Edhe pse para tre muajsh u vertetua qe kjo mazhorance ka nje mbeshtetje te gjere ne baze per votat e saj. Sigurisht qe kjo e deformon gjithe procesin dhe nuk eshte ne interes te zgjedhjes se nje personaliteti, qe te kete mbeshtetje te deputetet e ndryshem, sepse deputetet perfaqesojne popullin. Keshtu qe, te kete nje mbeshtetje ne opinionin publik, njekohesisht te jete nje personalitet i pranuar dhe i mbeshtetur ne opinionin e gjere, pavaresisht nga ngjyrat politike, qe eshte ne interes te vendit. Problemi i konsensusit te shtrenguar, te detyruar, do ta quaja une, absolutisht eshte instrumenti qe kerkohet nga ata qe duan te prishin Parlamentin, te prishin kete mazhorance qe ekziston dhe ta cojne vendin ne nje rruge qe ai nuk ka interes te futet.

Ne arritjen e kompromisit, nje negociator shqiptar do ta bente marreveshjen me te qendrueshme?

Ju thashe, synimi nuk eshte qe ne nje tryeze te ulen dy persona apo 10 persona, vetem apo me te tjere per te gjetur nje emer, sepse kjo pastaj con ne nje banalizim te procesit. Sipas Kushtetutes, cdo 20 deputete mund te sjelle nje kandidature ne Parlament dhe keto kandidatura do te jene publike, i gjithe procesi eshte transparent dhe cdo pale qe bie nje kandidature, normalisht do te sjelli nje kandidature te pelqyeshme dhe te pershtatshme te mbeshtetur nga me teper se 20 deputete. Kjo do te ishte fryma e respektimit te Kushtetutes dhe ecjes drejt ndertimit dhe jo shkaterrimit. Doemos, do te kishte nje konkurrence midis kandidateve te ndryshem te mbeshtetur nga 20 deputete, qe do te thote qe mund te kemi deri ne 7 kandidate, teorikisht, nuk ka 7, mund te kete 4 mund te kete 2, te gjitha rastet jane normale dhe i nenshtrohen nje votimi dhe fiton nje kandidature qe gjen nje mbeshtetje me te gjere, ajo e cila e kalon ate pelqyeshmerine e grupit te 20 veteve. Kjo eshte Kushtetuta dhe ne kete linje eshte mire qe te ecet, po te duan te ndertojne ne Shqiperi dhe jo te prishin dhe te shkaterrojne ne Shqiperi. Per mua eshte e arritshme, as nuk ka nevoje qe te ulen pale te treta apo te katerta, as nga brenda dhe as nga jashte. Procesi eshte shume transparent, eshte mire te ecet ne kete proces ligjor dhe kushtetues, te gjithe jemi ne sy te publikut, i gjithe publiku na shikon dhe kupton se kush nxjerr kandidatura me te mira, me te pelqyeshme, cila nga kandidatura ndermjet kandidaturave do te gjeje me teper mbeshtetje. Dhe keshtu, Shqiperia te kete, ne menyre normale, nje President qe te jete i afte per te ushtruar funksionet kushtetuese dhe i cili te jete i afte te dale nga ideja e produktit te castit. Por, te dali si nje rezultat i arritur ne menyre te arsyeshme, te maturuar, me personalitet publik ne Shqiperi, me nje angazhim te caktuar, i cili te jete i njohur paraprakisht nga shqiptaret dhe nuk vjen ne menyra te themi, jashte syve dhe vesheve te shqiptareve, eshte President i gjithe shqiptareve. Eshte mire qe te jete nje personalitet publik i njohur nga shqiptaret, me nje kohe te shtrire ne vite, ne menyre qe gjithsecili te kuptoj se ke ka President te vendit dhe te kete dinjitet te caktuar per kete te qarte dhe te sakte.



Marko Bello

Kriza e Presidentit ndikon ne stabilitetin politik?

Sigurisht, nese Presidenti nuk zgjidhet, eshte nje deshtim per klasen politike shqiptare. Aq me teper qe, Kushtetuta, jo pa qellim, e ka lene frymen per zgjedhjen e Presidentit konsensual. Fakti qe ajo nuk i jep mundesi Parlamentit qe pas dy ose tre alternativave ta zgjedhe me nje shumice te thjeshte, tregon qe do te edukoje politikanet shqiptare me frymen e konsensusit. Aq me teper qe Presidenti duhet te jete nje figure qe te jete misherimi i virtyteve me te mira te kombit dhe te ngjalle nje lloj besimi te shqiptaret. Detyra e politikaneve behet e veshtire pasi nuk eshte nje President qe zgjidhet nga populli dhe do ta jape sovrani verdiktin, ne kete rast do ta japin perfaqesuesit e popullit, qe jane parlamentaret. Keshtu qe, une mendoj se do te ishte ne nderin e deputeteve qe te arrinin te zgjidhnin Presidentin e vendit. Me qellim qe vendi te kete te gjitha institucionet e garantuara dhe pastaj te evitohet kalimi ne zgjedhje te parakohshme, per shkak te deshtimit te moszgjedhjes se Presidentit. Stabiliteti politik i duhet Shqiperise me shume se kurre, jemi perpara ceshtjes se Kosoves, jemi perpara disa ambicieve te medha qe kemi per anetaresim ne struktura euroatlantike. Sidomos ftesa per anetaresim ne NATO, e cila ende nuk e dime te sakte nese do te vije vitin qe vjen, te gjithe shpresojme dhe urojme. Ka nje konsensus midis spektrit politik, te majte apo te djathe. Keshtu qe, do te mendoja qe duhet ta zgjedhim Presidentin e Republikes. Nese do te pyesesh se ke do te zgjedhim, kjo eshte nje ceshtje tjeter.

Mendoni se ulja e Berishes me Ramen do te jepte si produkt nje emer konsensual?

Jo vetem per kete ceshtje, por edhe per ceshtje te tjera, qe kane te bejne me fatin e vendit, une personalisht jam ne favor te nje dialogu, midis drejtuesve kryesore, shefit te opozites dhe mazhorances. Nese kjo nuk behet e mundur, ka kanale te tjera, ku perfaqesuesit e forcave politike mund te takohen, do te ishte ideale qe te takohen lideret, por, nese kjo nuk eshte e mundur, mund te mandatohen politikisht perfaqesuesit e dy paleve. Dhe aty mund te diskutojne ne tryeze ceshtje qe i bashkojne dhe te evitojne ato qe i ndajne. Ne menyre qe ne ne Parlament te mos bejme eksperimente dhe te kemi nje rebus te pazgjidhshem, por te shkojme ne Parlament ashtu sic shkuam para 5 vjetesh, me nje emer te qarte dhe te pranuar dhe ta zgjedhim ate. Keshtu qe, mendoj qe eshte e domosdoshme nje takim i te dyve, ne mos i te dyve, i perfaqesuesve te tyre.

Ne arritjen e kompromisit, nje negociator shqiptar do ta bente marreveshjen me te qendrueshme?

Po, kemi pasur disa raste, edhe pse te rralla, kur lideret shqiptare kane pasur forcen dhe qartesine e tyre per te zgjidhur problemet e vendit. Ka qene rasti i 5 viteve dhe pse dukej i veshtire nje takim midis perfaqesuesve te mazhorances se atehershme, zotit Nano, zoti Gjinushi dhe zotit Ruci nga njera ane dhe nga ana tjeter perfaqesuesit e opozites, zoti Berisha, zoti Pollo dhe zoti Mediu, u be e mundur te gjendej nje zgjidhje. Keshtu qe, ka raste kur shqiptaret kane treguar qe mund t’ia dalin pa te huajt. Perndryshe, pastaj pa i nenvleresuar dhe sugjerimet e miqve tane, une do te thosha qe faktori determinant duhet te jete faktori shqiptar, sepse ka te gjithe tagrin per te dhene zgjidhje ne emer te atyre njerezve qe kane votuar. Dhe ne na kane votuar per te qeverisur, na kane votuar si opozite per te bere oponence dhe opozite per ne Parlament per te riparuar gabimet e qeverise dhe keshtu funksionon demokracia gjithandej. Nuk ka perse pas 15 ose 17 vitesh, ne te jemi te varur per cdo gje nga te huajt. Te huajt duan te keshillojne, duan te sugjerojne, por nuk jane ata qe vendosin dhe nuk duhet qe te jene ata qe te vendosin dhe asnjehere ata nuk kane dashur te vendosin. Ne kemi deshtuar ne shume raste, dhe i kemi hapur vete krahun atyre. Keshtu qe, mendoj qe mund te zgjidhet dhe nga vete shqiptaret.

Pergatiti: Denis Dedej