Ku gjenden bazat e nacionalizmit ne Serbi?
E Diele, 17 Janar 2010
Pas paraqitjes se kandidatures se Serbise per anetaresim ne BE, shume vende perendimore kane paralajmeruar se Serbia ende eshte teper e ngarkuar me nacionalizem.
Koha e sundimit te Sllobodan Miloshevicit do te mbetet ne Serbi e njohur si periudha e nacionalizmit me te rende, i cili sipas shume vleresimeve, ka qene edhe gjeneratori kryesor i konflikteve te armatosura ne hapesirat e ish-Jugosllavise. Per kete periudhe jane shkruar shume libra dhe studime, por debati ende nuk ka perfunduar.
Dhjete vjet pas Miloshevicit, Serbia ka paraqitur kandidaturen per anetaresim ne BE, ka nje president dhe qeveri demokratike dhe jane hequr vizat per udhetime ne vendet e zones se Shengenit, por vleresohet se Serbia ende nuk eshte cliruar nga nacionalizmi.
Mbeturinat e nacionalizmit radikal nga vitet 90-te ekzistojne ende ne Serbi, pohon Andrej Nosov, nga Iniciativa e te Rinjve per te Drejtat e Njeriut. Megjithate, nacionalizmi me nuk eshte fuqia kryesore nxitese e dukurive negative. "Nacionalizmi eshte i pranishem dhe eshte pjese e opinionit te gjere. Ne shoqeri ende kemi disa trajta te politikes nacionaliste, sic jane per shembull ksenofobia dhe mosdenimi i elitave politike apo perfaqesuesve te institucioneve. Me pare mund te thuhet se po jetojme ne mbeturinat e nje politike nacionaliste, se sa qe nacionalizmi sot eshte ideja kryesore qe e udheheq jeten politike ne Serbi".
Serbia eshte futur ne nje faze tjeter
Analiza e shkalles se nacionalizmit dhe influenca e tij ne shoqeri shtjellohet ne te gjitha raportet vjetore te Komitetit te Helsinkit per te drejtat e njeriut ne Serbi. Kryetarja e tij Sonja Biserko, pohon se nacionalizmi e ka arritur piken kulmore ne kohen e qeverise se Vojisllav Koshtunices. Pas zgjedhjeve te vitit 2008, Serbia eshte futur ne nje faze tjeter: "Qe nuk do te thote se nacionalizem me nuk ka, por ne siperfaqe po deperton nje orientim tjeter i qytetareve. Shteti per here te pare po perpiqet qe te vendose nje rend ne kaosin e pergjithshem dhe te tejkaloje gjendjen e dhunes qe kemi jetuar nje kohe shume te gjate, qe ishte rezultat i politikes se Miloshevicit. Dy - tri vitet e fundit ka pasur perparime ne reformen e ushtrise dhe policise, ndersa arra me e forte ka mbetur gjendja ne organet juridike, ku ende ekziston nje rezistence e fuqishme ndaj reformave".
Biserko pohon se kriza e pergjithshme ekonomike ka bere qe Serbia te largohet nga nacionalizmi, sepse e ka kuptuar poziten e saj. Rezistenca ende ekziston, por afrimi i Serbise me BE-ne ka shtuar besimin e qytetareve ndaj bashkesise nderkombetare. "Kjo ka kendelle jo vetem qytetaret por edhe eliten, e cila mban pergjegjesine per kete gjendje. Eshte deshmuar se BE-ja i ofron Serbise zgjidhje konkrete dhe solidaritet. Ky shans duhet te shfrytezohet, sepse para qeverise gjenden shume elemente obstruktive te pjeses konservatore te shoqerise".
Paragjykime te shumta ndaj shqiptareve, romeve dhe homoseksualeve
Distanca etnike ne Serbi manifestohet cdo dite permes incidenteve te ndryshme, pohon Andrej Nosov. "Dua t'ju kujtoj studimet qe jane bere ne universitete, ku te rinjte dhe studentet kane paragjykime te shumta ndaj shqiptareve, romeve apo homoseksualeve. Kjo me nuk lidhet vetem me perkatesine kombetare, por ekziston nje lloj ksenofobie qe deshmon per gjendjen e pergjithshme te sistemit dhe vlerave ne shoqerine serbe."
Shumekush i var shpresat tek gjeneratat e reja, por nuk duhet harruar se pikerisht ata jane aktoret e shume trendeve negative. Dhuna ne manifestimet sportive, kercenimet ndaj mediave, pjesemarrja ne aktivitetet e organizatave te djathta, raporti adhurues ndaj krimineleve te luftes... jane vetem disa nga treguesit qe deshmojne se gjenerata e re ka nevoje per nje vemendje te posacme. Andrej Nosov rikujton se Serbia ka humbur shume gjenerata te reja dhe se promovimi i vlerave evropiane ndonje here duket si pune e kote.
Ne Perendim ekziston pershtypja se ne Serbi ende ka nje shkalle teper te larte nacionalizmi, qe veshtireson edhe raportet me vendet fqinje. Nosov pohon se baza e nacionalizmin ende gjendet tek disa parti politike. Nderkohe qe ky fenomen gjen mbeshtetje edhe tek kisha, Akademia e Shkencave dhe Arteve dhe disa institucione qe e shohin Serbine si viktimen e vetme te ish - Jugosllavise. DW
