Franca, Jordania dhe Norvegjia pro Kosoves
E Enjte, 10 Dhjetor 2009
Nga Haga, Melazim Koci
Ne Gjykaten Nderkombetare te Drejtesise ne Hage ka vazhduar edhe dje debati rreth shpalljes se pavaresise se Kosoves me ekspozete e Frances, Jordanise dhe Norvegjise, qe unanimisht kane mbeshtetur pavaresine e Kosoves. Perfaqesuesja e Frances, Hedvig Belliar, ka kerkuar nga GJND-ja te mos jape fare mendim rreth shpalljes se pavaresise se Kosoves, sepse kjo nuk do te kete asnje rendesi praktike, pasi qe pavaresine e Kosoves tashme e kane njohur 63 vende. Ajo ka thene se ceshtja qe po diskutohet, eshte gjendur para Asamblese se Pergjithshme te OKB-se ne forme artificiale. Belliar ka thene se shpallja e pavaresise se Kosoves nuk eshte ne kundershtim me te drejten nderkombetare, sepse ajo nuk e rregullon ceshtjen e secesionit. Perfaqesuesja e Frances, ne vazhdim, ka deklaruar se pavaresia e Kosoves nuk ka cenuar as parimin e integritetit territorial, sepse ai ka te beje me raportet ndershteterore, por jo me vende te caktuara, per te shtuar se rasti i Kosoves eshte 'sui generis', sic eshte cdo shpallje e pavaresise.
Ne emer te Frances ka folur edhe perfaqesuesi tjeter, Matias Fortju, qe ka thene se rasti i Kosoves nuk ka asgje te perbashket me rastet sic jane: Rodezia, Qipro ose Kongo. Fortju, ne vazhdim, ka pohuar se shpallja e pavaresise se Kosoves, ne asnje forme, nuk eshte ne kundershtim me te drejten nderkombetare, per te shtuar: "Delegacioni i Serbise, ne tekstin e shkruar, ka pranuar se nuk ka dispozite specifike ne te drejten nderkombetare qe ndalon secesionin, por, megjithate, Beogradi vazhdon te thote se pavaresia e Kosoves eshte e paligjshme, qe eshte nje kontradikte", ka konkluduar perfaqesuesi i dyte i Frances, Matias Fortju.
Pavaresine e Kosoves e ka mbeshtetur edhe perfaqesuesi i Jordanise, Princi Zeid Al Husein, ambasador i ketij vendi ne SHBA. Ai ka thene se ceshtja e njohjes se pavaresise se Kosoves eshte e drejte sovrane e vendeve te caktuara. Ne vazhdim, ai ka folur per suprimimin e autonomise se Kosoves, privimin e shqiptareve nga te gjitha te drejtat dhe per dhunen qe Serbia ka ushtruar ndaj kosovareve. Princi Zeid Al Husein ka thene se Kosova kurre nuk ka qene pjese Serbise, ndersa eshte aneksuar dhe eshte mbajtur me dhune, per te shtuar se shqiptaret e Kosoves jane popull dhe u takon e drejta e vetevendosjes, sepse, pos tjerash, perbejne grup kompakt ne planin politik, gjuhesor dhe cdo kuptim tjeter, qe jeton me shekuj ne territorin e Kosoves. Perfaqesuesi i Jordanise ka thene se e drejta nderkombetare ka qendrim neutral ndaj shpalljeve te pavaresise dhe ka shtuar se nese nje entitet ka popullaten, territorin dhe qeverine, si ne rastin e Kosoves, ai konsiderohet shtet. Princi Zeid Al Husein, ne mbyllje, ka ftuar Kosoven dhe Serbine qe si dy shtete fqinje dhe te barabarta te bisedojne per ceshtjet me interes te dyanshem.
Edhe perfaqesuesi i Norvegjise, Rolf Fife, ka mbeshtetur pa asnje hezitim pavaresine e Kosoves. Ai fillimisht ka perseritur tezen qe ne Hage eshte degjuar shume shpesh, se shpallja e pavaresise se Kosoves nuk eshte ceshtje qe sanksionohet me te drejten nderkombetare dhe, rrjedhimisht, nuk mund te jete ne kundershtim me te. Rolf Fife ka pohuar se Kosova gezon te drejten e vetevendosjes dhe per te argumentuar kete teze eshte thirrur ne dokumentet e Rambujese, ku eshte i apostrofuar "vullneti i popullit" te Kosoves dhe per te shkuar edhe me larg dhe per te konstatuar se per faktin qe Rezoluta 1244 permban dokumentin e Rambujese, ajo anticipon edhe vetevendosjen per Kosoven. Per te ilustruar kete konstatim, ai eshte thirrur edhe ne kumtesat e Grupit te Kontaktit para vitit 1999, ne te cilat ishte thene se me rastin e percaktimit te statusit te Kosoves, duhet te respektohet vullneti i shumices. Perfaqesuesi i Norvegjise ka thene se me rastin e votimit ne Kombet e Bashkuara, qe ceshtja te dergohet ne Hage para GJND-se, 77 vende kane votuar per, ndersa 115 kane abstenuar dhe ka konstatuar: "Kjo deshmon se per shkak te korrektesise politike, ne kemi dashur qe Serbise t'i jepet rasti qe kete ceshtje ta shtroje per shqyrtim", ka thene Fife dhe menjehere ka shtuar se "Kosova nuk perben nje precedent, ndersa Rezoluta 1244 nuk ndalon shpalljen e pavaresise".
"GJND-ja nuk ka perse te merret me integritetin territorial dhe as ceshtjen e vetevendosjes, sepse shpallja e pavaresise se Kosoves nuk eshte ne kontradikte me asnje dispozite te se drejtes nderkombetare", ka konkluduar perfaqesuesi i Norvegjise, Rolf Fife.
SHBA, ose mbrojtja me e fuqishme
Dita e gjashte u shenua si mbrojtja me e fuqishme e pavaresise se Kosoves nga ana e Shteteve te Bashkuara. "Lereni te qete pavaresine e Kosoves, sepse ajo eshte vullnet i popullit dhe faktor stabiliteti ne Ballkan", ka thene perfaqesuesi amerikan ne Gjykaten Nderkombetare te Drejtesise, Harold Koh. "Per Shtetet e Bashkuara te Amerikes, shpallja e pavaresise se Kosoves eshte ne harmoni me te drejten nderkombetare, sepse nuk permban asgje ne kundershtim me kete te drejte". Ai ka pohuar se nga qindra deklarata te pavaresise, asnje nuk eshte hedhur poshte nga e drejta nderkombetare dhe kjo nuk ben te ndodhe as me Kosoven.
Bashkohet dhe Finlanda
Edhe Finlanda, pa asnje hezitim, ka dale ne mbrojtje te pavaresise se Kosoves, duke thene se pas renies se Murit te Berlinit, rrethanat kane ndryshuar...eshte populli ai qe e cakton fatin e territorit dhe jo territori fatin e popullit.
Kroacia dhe Danimarka, pozitive
Ne mbrojtje te pavaresise u vune dhe Kroacia dhe Danimarka, duke vleresuar se "pavaresise se Kosoves i ka paraprire nje proces politik dhe se Kosova eshte nje rast 'sui generis'". Te dyja keto vende kane shprehur fuqishem qendrimet e tyre se "shpallja e pavaresise se Kosoves nuk ka cenuar asnje dispozite te se drejtes nderkombetare dhe nuk eshte ne kundershtim me Rezoluten 1244, sepse ajo nuk prejudikonte epilogun e procesit politik".
Bullgaria dhe Hurundi, pro mevetesise
Ne mbrojtje te pavaresise ishte dhe Bullgaria, e cila ka argumentuar se "krijimi i shteteve te reja varet nga fakti nese ai entitet disponon popullaten, territorin dhe qeverisjen efektive". Nje qendrim te balancuar ka shpalosur Burundi, duke thene se "kualifikimi i shpalljes se pavaresise se Kosoves si akt jo i ligjshem nuk do te kishte asnje efekt praktik, sepse Kosova do te vazhdonte te ekzistonte si gjendje faktike".
Pajtohet dhe Austria
Gjate shqyrtimeve para gjykates, edhe Austria ka mbrojtur pavaresine e Kosoves, duke e cilesuar kete akt konform se drejtes nderkombetare. Ambasadori austriak, Helmut Tiki, ka thene se "nga fillimi i viteve '90, deklarata te pavaresise kane bere edhe Sllovenia, Kroacia, Bosnja dhe Maqedonia dhe kjo nuk ka paraqitur shkelje te se drejtes nderkombetare".
