Hashim Thaci: Prapaskenat e Rambujese

Ne kete pjese te trete te intervistes se Hashim Thacit, rrefehen prapaskenat e Rambujese. Pasi tregon si u zgjodh shef politik i UCK-se, Thaci pershkruan ne vijimin e intervistes dhene Blendi Fevziut ne "Opinion" te Tv Klan, se pasi u zgjodh drejtor i drejtorise politike te UCK-se, u emerua dhe udheheqes i delegacionit ne Rambuje.



Si keni udhetuar per ne Rambuje?

Ne Rambuje jam nisur nga fshati Berishe, kam vazhduar pergjate fshatrave te Malisheves, se bashku me Kadri Veselin dhe nje grup tjeter bashkeluftetaresh.

Pse nuk udhetuat me delegacionin e UCK-se qe u mor nga...

...Ishin rrethana qe isha bindur se ishte rruga e duhur.

Kishit frike se mund te ishte kurth?

Jo, vetem se isha i bindur se ishte rruga e duhur, e njihja rrugen dhe e dija qe do te mberrija ne te njejten kohe. Por ishte marreveshje me delegacionin tjeter.

Nderkombetaret ishin ne dijeni te levizjes suaj?

Perpos anetareve te shtabit te pergjithshem te UCK-se, askush nuk ka qene ne dijeni te levizjes te mija ne ate kohe. Kaluam fshatrave te Hasit, pastaj permes Pashtrikut ne Shqiperi, ne fshatin Vlahen, pastaj Kukes, Tirane, aeroplan, Zvicer.

Nderkohe askush nuk e dinte se ju ishit kryetar i delegacionit te UCK-se...?

Ne fakt edhe kur eshte publikuar emri im, nuk jam prezantuar shume ne media, nuk jam, ne vecanti as ato lokale dhe as ato nderkombetare, kam dashur qe te jem sa me pak i njohur publikisht dhe te jem sa me afer njerezve, te mos jem objekti i takimeve te ndryshme qe zhvilloheshin ne ate kohe...

Dhe ju mberritet ne Paris...

Ne Paris mberritem nje ore pasi kishte mberritur delegacioni i Kosoves, konferenca vec kishte filluar, kam marre nje taksi nga aeroporti i Parisit, por nderkohe autoritetet e Parisit kishin kuptuar qe kishim zbritur. Kemi vazhduar deri perballe keshtjelles ne Rambuje, aty u takuam me disa miq nderkombetar qe i njihje, i kam telefonuar. Ata ishin te befasuar qe kishim mberritur ne kohen e duhur, megjithese konferenca vec ishte hapur, por s'kishte filluar punimet. Kam hyre brenda duke respektuar te gjitha procedurat e nevojshme, pastaj menjehere jam takuar me pjese te delegacionit kosovar, me te mberritur ora 21:30 jemi takuar se bashku me delegacionin ne ate kohe te LBD-se, me profesor Qosjen, ishte gjithashtu dy perfaqesues nga komuniteti medial apo shoqeria civile, Surroi dhe Shala. Nderkohe kemi diskutuar per organizimin tone, per mbarevajtjen e perkushtimeve dhe konferences nga ana jone dhe per menyren e organizimit. Ndersa perfaqesuesit e LDK-se, nuk ishin ne ate takim, ishin te lodhur, kishin shkuar te pushonin, ndersa ne mengjes u takuam se bashku.

U befasua Rugova kur ju pa?

Nuk mendoj qe u befasuan ne kuptimin e prezences, me teper u befasuan per menyren se si ne filluam te punonim, por ne nderkohe ne te gjithe aktivitetin tone te ngjeshur edhe ai ishte i informuar se do te jem aty, por kishte pritur qe do te kemi vonese 2-3 dite, por ishte nje befasi, besoj pozitive.

Si qelloi qe ju u zgjodhet kryetar i delegacionit shqiptar ne Rambuje?

Ishte nje marreveshje e spektrit politik, qe delegacionin e Kosoves duhet udheheqe faktori qe e kishte derguar Kosoven ne Rambuje. Ishte nje qendrim unanim, i te gjitheve pa dallim, edhe i perfaqesuesve te LBD-se, edhe te shoqerise civile, edhe te anetareve te LDK-se, qe delegacionin ta udheheqe perfaqesuesi i UCK-se, meqe une isha udheheqes i drejtorise politike te UCK-se, u zgjodha si kryesues i delegacionit te Kosoves, por kishte edhe rekomandime nga komuniteti nderkombetar, posacerisht nga Amerika, qe te mirekuptoje kete propozim.

Perse refuzuat ta firmosnit marreveshjen qe ne Rambuje?

Konferenca ne Rambuje ishte konferenca e pare nderkombetare qe organizohej per historine politike te Kosoves per Kosoven. Ishte takimi i pare qe merrej pjese per te degjuar edhe per te vendosur per vetveten. Ishte hera e pare qe merrnim dokument per te studiuar per te ardhmen tone. Gjithmone ne historine tone na kane sjelle Kushtetuta apo dokumente te gatshme imponuese dhe te sjella me represion serb. Tani u krijuan rrethanat qe jemi te barabarte dhe kishte ndermjetesimin nderkombetar. Por shumica prej tyre kerkonin paqe se sa ishin te interesuar per liri te plote te Kosoves. Kerkonin stabilitet, kerkonin paqe, armepushim, perfundim te kryengritjes dhe arritjen e nje autonomie gjysmake per Kosoven edhe vazhdimin e ndertimit te institucioneve te perbashketa, kthimin e nxenesve ne shkolla, nje liri kulturore edhe te perfundonte me gjithcka. Pretendohej te paraqitej si nje perpjekje per kryengritje, por jo si nje levizje qe do te vazhdonte deri ne fund. Me kalimin e kohes, une menjehere kerkova qe fillimisht, para se te filloje konferenca ne kuptimin e mirefillte, per marreveshje, te arrihej armepushimi. Nuk mund te zhvilloheshin negociata kur digjej e piqej Kosova anekend, ne kohen kur ne cdo moment merrnim informata per vrasje te te afermeve. Nje kerkese e tille per armepushim fillimisht u mirekuptua, me vone u hezitua, por vazhdonin me perpjekjen tone. Refuzimi nderkombetar i qelluar, por me kalimin e kohes dhe une kuptova qe autoritet serbe deshironin qe permes represionit ne Kosove te ushtronin ndikim tek ne, delegacioni kosovar, ne vecanti tek une, permes autoriteteve nderkombetare, nese nuk nenshkruhet ky dokument, tani fajtor dhe pergjegjes per zhvillimin negative ne Kosove, jeni ju. Ne fakt nuk kam rene ne ndikim te ketij shantazhi, te kesaj perpjekje te kote, qendrimi im ka qene i qarte qe duhet te zhvillohen bisedime parimore dhe te avancohet, ne kuptimin e arritjes se nje marreveshje te qendrueshme, nje marreveshje qe sipas nesh nenkuptonte largimin e ushtrise dhe policise serbe, kishte opinione shume interesante, opinione shume te ndryshme, kishte opinione ndoshta edhe naive nga nje here te paraqitura, kur kerkonim largimin e plote te policise dhe administrates serbe, por edhe kishte qendrime shume agresive te autoriteteve serbe, por duhet te theksoj ate zhvillime kane qene te jashtezakonshme, kane qene bisedime shume te renda, me presion te jashtezakonshem, te paimagjinueshem per ate qe nuk ka qene ne proces per t'i perballuar.

A kishit momente qe mendonit se po ua hidhnin?

Nuk besoj qe te kishte momente qe te isha i bindur se komuniteti nderkombetar po mundohej te na e hidhte. Por opinioni im paska ndryshe ishte prej disa pjesemarresve nderkombetare, ishte se ne luftonim per liri te plote, ne deshironim te benim shtet, ne luftonin per largimin e plote te Serbise. Ne nuk kishim problem me largimin e gjysmes e ushtrise apo policise, por donim largimin e cdo polici. Ne nuk donim paqe momentale dhe te vijonte lufta pas disa muajsh, ne donim paqe te perhershme. Ne kete drejtim ne kerkuam shume qarte qe pretendimi per shkaterrimin e UCK-se eshte pretendim i pajustifikueshem dhe i paqendrueshem. Ne insistimin ne fund eshte arritur ne perkrahjen, por ketu dua te besoj se ka qene perkrahje komplet e zonjes Ollbrajt dhe z. Rubin, zedhenes i departamentit te shtetit, qe UCK-ja te mos shkaterrohet por te transformohet ne trupe te re te Kosoves. Por nderkombetaret ishin te interesuar qe te kene marreveshje me UCK-ne. Prandaj gradualisht me kalimin e kohes, arritem ne perfundim qe i gjithe debati, i gjithe bisedimeve, i gjithe dialogeve, gjithe ai pretendim per marreveshje te jete ne nje grup te ngushte, ne nje nivel te udheheqesve te departamentit te shtetit, te udheheqesit te konferences se Hill Petric dhe delegacioni kosovar, me refuzimin kategorik te autoriteteve serbe.

Gjate asaj kohe kishit presion nga komandantet e UCK-se qe ndodheshin ne Kosove?

Ne fakt une isha me shumicen e komandanteve te UCK-se, isha ne kontakt te vazhdueshem me shtabin e pergjithshem te UCK-se, kishte dizinformata te ndryshme tek ata. Por dua t'i falenderoj te gjithe per perkrahjen dhe besimin qe kane treguar ndaj meje dhe UCK-se.

Per keni kerkuar ne ate kohe te takonit Arben Demacin?

Ne fakt delegacioni serb kishte kerkuar qe te bente vizite ne Beograd, por edhe z. Hill kishte vizituar Beogradin, ishte nje takim zhgenjyer i autoriteteve te Beogradit. Ne anen tjeter ne UCK filluan disa zhvillime prej individeve te caktuar qe nuk ishin te pelqyeshme per ushtrine tone, per vendin tone, por edhe per qytetaret. Ne kete kohe Demaci ishte i ngarkuar i UCK-se, per ndertimin e institucioneve ne Prishtine. Demaci ishte kunder organizimit te konferences ne Rambuje, kunder pjesemarrjes se UCK-se. Ishte nje refuzim interesant, por UCK-ja ishte thjesht pjesemarresve. Demaci ishte njeriu i rezistences, simbol i rezistences kombetare ne Kosove. Kete vendim historik per vendin tone, nuk eshte e lehte te vendosesh dhe te perfaqesosh qytetaret, te vesh nenshkrimin ne dokument qe lidhet me te ardhmen e atdheut dhe te qytetareve. Kerkohej qe te kishim nje bashkerendim te njerezve me autoritet dhe te kemi nje vendim unik. Kam kerkuar ta takoj, fillimisht eshte menduar qe takimi te ndodhe ne Shkup. Por edhe me lehtesimin, ne kuptimin logjistik, amerikane dhe kontakteve te mia te ngushta qe kishim me autoritetet sllovene, para se gjithash me z. Darnofshek, te ndjerin, kemi arritur ne rakordim qe takimi te zhvillohej ne Lubjane. Ka qene nje takim jo i lehte, e kam informuar z. Demaci per te gjitha zhvillimet, kam kerkuar qe te vije ne Rambuje, menjehere te propozohej nga ana ime per udheheqes te delegacionit kosovar. E kam informuar per veshtiresite, per pengesat, per ballafaqimet qe i kishim, por edhe per kembengulesine nderkombetare per arritjen e marreveshjes. Ne fakt ne pajtoheshim ne parim per shume ceshtje.

Por per cfare ndaheshit?

Por, ne ndanim opinione te ndryshme, une isha qe te vazhdonte procesi dhe te arrihej marreveshja me nderkombetaret, ndersa Demaci mendonte konferenca e Rambujese eshte nje deshtim dhe do te ndodhe nje konference tjeter, e pastaj sic thoshte edhe ai, duhet te kryejme edhe 2-3 flama te tjera, mendonte per ofensiva serbe dhe pastaj do te kemi nje mundesi me te mire, do ta marrin ne dore situaten komuniteti nderkombetar, te gjendej nje zgjedhje me e mire. Eshte krijuar mundesia e nje kontakti, e nje bisede telefonike mes z. Demaci dhe sekretares se Shtetit, zonjes Ollbrajt. Ishte nje bisede jo e kendshme, ne papajtueshmeri te plote parimore, ishte edhe prezenca e autoriteteve amerikane, por dhe z. Dernofshek, dhe kemi organizuar nje konference te perbashket ne Ljubjane, u kemi folur per perpjekjet tona, prandaj ishte takim i cili ia vlejti. Por, edhe nje takim i cili edhe mua me ka shtyre qe te mendoj edhe me thelle dhe ne te njejten kohe te jem i vendosur ne qendrimin tim sepse qendrimi im per perfundimin e konferences dhe qellimit, nuk dallonte nga ai Demacit, por dallimi ishte se une isha per participim ne procesin, ndersa Demaci ishte qe te mos jemi pjese e ketij procesi. Ndersa kerkesa dhe ceshtje, nuk dallonin.

Po takimi me Kadarene si e mbani mend ne Paris?

Ka qene nje takim shume interesant, e vleresoj gatishmerine e z. Kadare per te me degjuar dhe per t'i sqaruar realitetin ne Kosove, duke pasur edhe per mirekuptim per opinione qe ai kishte shprehur ne proces keqkuptues. Prandaj, pas ketij sqarimi per rrethanat ne Kosove, Kadare si nje intelektual i mirefillte, por edhe si nje njeri i reflektimit te thelle dhe njohjes se thelle te botes shqiptare, pas asnje ngurrim, menjehere ka dhene angazhimin se qe ate nate do te leshonte nje deklarate ne mbeshtetje te plote te delegacionit te Kosoves dhe parimeve baze te ketij delegacioni per arritjen qe conte drejt arritjes se marreveshjes mes Prishtines dhe autoriteteve nderkombetare.

Ju keni qene pothuajse 31-vjecar, ne nje moment qe ju do te vendosnit ne nje firme ne njerin prej vendimeve me te rendesishme per te ardhmen e Kosoves, sa e veshtire ka qene kjo firme? Jo gjithkujt i vjen radha qe te firmosi dokument te nje rendesie te tille ne kete moshe.

Asgje rastesisht nuk ndodh. Ishte perpjekje shumevjecare. Ishte dhe mbeshtetje e fuqishme e gjithe atyre njerezve qe bashkerendonim, qe bashkeluftonim bashkarish, ishte nje qendrim i vazhdimesise qe ne prezantonim. Por me e rendesishme se mosha e re, ishte qellimi qe ne deshironim te arrinim. Ne nuk kishim shkuar ne Rambuje per te kapitulluar, nuk kishim shkuar ne Rambuje per te nenshkruar gjithcka, ne nuk shkuam ne Rambuje qe te jemi djem te mire, nuk kishim shkuar ne Rambuje per te bere karriere, ne nuk kemi shkuar te largoheshim nga idealet e bashkeluftetareve qe derdhnin gjak ne Kosove. Ne nuk kishim shkuar ne Rambuje mbi vullnetin e 2 milione qytetareve per pavaresi. Gje per te cilen ishte mbajtur referendumi edhe pas viteve 1990, ishte vullnet i qytetareve, nuk ishte i Hashim Thacit dhe jo i ndonje delegacioni tjeter, ne keto momente, mund te them lirisht, pak njerez mund te qendrojne deri ne fund, shume futen ne rresht, por shume rrallohen. Ne kuptimin e paqendrueshmerise se tyre deri ne fund. Une kam pasur momente te veshtira, edhe brenda delegacionit. Momente te cilat te benin thjesht te flasesh edhe me vetveten me cfare bote jeton dhe per ke jeton. Une perfaqesoja vizionin tim, qellimin tim politik dhe vullnetin e qytetareve te Kosoves. Por te luftes qe zhvillohej ne Kosove, pasi ishte derdhur gjak. Derdhej gjak cdo dite, une nuk isha i gatshem te beja kompromise me Serbine per Kosoven. Kemi zhvilluar biseda te gjata, sidomos ne tre netet dhe kater netet e fundit, pa gjume, kam zhvilluar edhe takime sy me sy, mbi 3 ore e gjysme, me zonjen Ollbrajt, ku ishte z. Hill dhe z. Rubin. Per nje moment zonja Ollbrajt me tha shume hapur, nese nuk e nenshkruani tani marreveshjen, ju do te jeni pergjegjes per vendin tuaj dhe popullin tuaj. Atje lufta do te vazhdoje. Ne do te largohemi, kemi pritur disa sekonda deri ne pergjigjen time. Ishte dicka shume e rende dhe e jashtezakonshme nga ana ime, ishte vetem nga delegacioni ne takim. Ne keshtjelle, kam deklaruar qarte se ne do ta nenshkruajme marreveshjen, por me plotesimin e kerkesave legjitime tonat. Qe nuk ishte refuzim komplet, por nuk ishte pajtueshmeri e plote. Ishte nje nevrikosja nga zonja Ollbrajt, por nga ky takim lidhur miqesi edhe me te thelle, kemi pasur mirekuptim ne implementimin e kerkesave. Pastaj ne proces e siper te atyre diteve dhe neteve te veshtira, te nje presioni te jashtezakonshme edhe te diplomacise shqiptare qe kishin ardhur ne keshtjelle, edhe ne lobet shqiptare amerikan, edhe te disa kongresmeneve, kemi arritur qe te fusim ne dokumentin perfundimtar, UCK te transformohet dhe jo te shkaterrohej, qe Kosova te kete kushtetute, jo kornize kushtetuese, qe pas 3 vitesh Kosova do te kete te drejte te organizimit te referendumin per statusin politik. Do te ishte nje periudhe e perkohshme statusore. Dhe per referendum kam marre arritur qe te kem pajtueshmeri edhe ne nenshkrimin e Sekretares se Shtetit Ollbrajt dhe perkrahjes se komunitetit nderkombetar, ne vecanti te shefit te diplomacise evropiane ne ate kohe qe perfaqesonte komunitetin evropian, ambasadorit Volfgang Petric. Dua te theksoj se pas pranimit te ketyre kerkesave tona legjitime, autoritetet serbe jane terbuar dhe kane filluar refuzimin kategorik te cdo marreveshje dhe keto fillon dhe kthesa e madhe te afrimit te delegacionit tone, me autoritet nderkombetare per te vazhduar deri tek arritja e nje mirekuptimi per nje kompromis te lehte per konsultim me popullin e Kosoves dhe nenshkrim ne Paris.

Nderkohe qe ju firmoset, delegacioni serb refuzoi. Pas kesaj i u kthyet ne Kosove dhe a e dinit qe do te perfundimin bombardimet?

Mirekuptimi pe kompromis, per te vazhduar pas disa ditesh, ne kerkuam ne fakt 5-7 dite, jo 2 jave, komuniteti nderkombetar e zyrtarizoi kete qendrim dy javor. Ky kompromis eshte arritur permes sektares se Shtetit Ollbrajt dhe me ndermjetesimin e z. Rubin, i cili ka qene personaliteti kyc i arritjes se kesaj marreveshje, per vazhdim te konferences dhe per konsultim, pas konsultimit me popullin e Kosoves. Pas perfundimit te konferences ne Rambuje, ne te njejten kohe pjesa tjeter e delegacionit eshte kthyer nga Parisi ne Prishtine me avion ushtarak. Une perseri vazhdova nga relacioni nga kisha ardhur, nga Parisi ne Zvicer, ne Tirane dhe menjehere kam filluar konsultat te tjera me zyrtaret amerikane dhe evropian, por edhe kam filluar pergatitjet qe te kthehem ne Kosove dhe ne Kosove pas disa ditesh kam hyre ilegalisht.

Sa fletarrestimi keni pasur nga Serbia?

Deri tani 6-7 edhe pas ketyre viteve 1999, edhe shpalljes se pavaresise te tjera. Ishte nj mobilizim i jashtezakonshem i ushtrise dhe policise serbe ne kufi. Ata e dinin qe s'mund te nderhynin ne Kosove, prandaj ketu kemi levizur ne menyre taktike ne drejtim te Maqedonise, kemi kaluar bjeshket tek Struga, kemi vazhduar prej bashkemendimtareve, ku mund te them edhe bashkeluftetareve ne Velesht, Struge, permes Kercove, ne Tetove, kemi pretenduar qe te kalojme ne Kumanove, ka qene e pamundur. Kemi kaluar permes disa fshatrave ne Tetove, permes bjeshkeve te Lubutenit, ne bjeshket e Sharrit, ka qene bjeshket e Kacanikut, pastaj bjeshket e Sharrit, ne pjesen perballe Ferizajt, Lipjane, Shtime, por gjithmone per te mberritur ne seline e shtabit te pergjithshem ne Berishe te Drencies. Ku menjehere kemi vazhduar me takimet shtese, te shtabit te pergjithshem, disa pune vec ishin kryer nga anetare te shtabit te pergjithshem qe kishin mberritur perpara dhe takimet qe ishin bere me komandantet e zonave operative. Te nesermen menjehere i kam informuar shtabin e pergjithshem per te gjithe aktivitetin qe kam zhvilluar, per konsultat qe kam zhvilluar, por ne te njejten kohe kemi ftuar te shtabit te pergjithshem me komandantet e zonave. Pasi keto te fundit nuk ishin anetare te shtabit te pergjithshem, por perfaqesonin zona te caktuara operative, kam bere informimin e plote te gjithe zhvillimeve ne Rambuje. Nderkohe une isha propozuar tashme si kryeministri i qeverise se perkohshme pas nje marreveshje te arritur midis LDK, LBD dhe autoriteteve civile, dhe UCK-se. Ne Rambuje do te isha edhe si mandatar i qeverise se perkohshme. Pas sqarimeve qe kemi bere, ka qene qendrim unanim i te gjitheve qe te nenshkruhet marreveshja ne Rambuje, por kam zhvilluar kontakte edhe ne ato ore edhe ne ato pak dite, anekend Kosoves, per t'i sqaruar njerezit.

Nderkohe duhet te ishit ne nje ndjekje shume te forte te autoriteteve policore serbe..?

Kishte ndjekje, por ishte mobilizim i yne qe te shkonim deri ne fund.

A keni pasur presion nga autoritetet shqiptare qe te firmosnit sa me shpejt?

Ne fakt diplomacia shqiptare ishte zeri i komunitetit nderkombetar dhe zeri qe perfaqesonte ate qe ishte qendrim i drejte, por nuk ishte qendrim me perputhshmeri me ate qe donim ne.

A keni komunikuar me kryeministrin Majko?

Une e kuptoj atehere edhe z. Milo, qe atehere ishte minister i Jashtem, kuptoj edhe z. Majko, qe ishte ne ate kohe Kryeminister i Shqiperise, kuptoja gjithashtu edhe z. Godo, i cili me sinqeritetin e tij prej nje intelektuali dhe nje shqiptari, beri te jashtezakonshmen qe te na bindte te nenshkruanim dicka qe propozojne ne ate kohe dhe gjithcka cfare bente, e bente nga shpirti i tij i paster. Por keto perpjekje, ishin perpjekje qellimmira, por dua te them se kishim nje qendrim autonom ne vendimmarrjen tone dhe mendoj se ishte nje qendrim shume i drejte.

Dhe ju i moret te gjithe kreditet per te firmosur marreveshjen ne Paris dhe e firmoset ate. Nga momenti qe e firmoset dhe deri sa u rikthyet ne Shqiperi, a e dinit qe do te vazhdonin bombardimet?

Ne fakt Shqiperia kishte qendrime interesante per Rambujene. Fillimisht mbeshteteshim plotesisht, pastaj kishte hezitime ne qendrime, kishte opinione te ndryshe, edhe brenda qeverise shqiptare, kishte te derguar ndoshta te panevojshem ne Rambuje, krejt pa ndikim. Kishte edhe qendrime te spektrit politik qe dallonin nga qendrimi i qeverise, kishte deklarime qe assesi nuk duhet te uleshim ne Rambuje, por mendoj se te gjitha keto qendrime ishin qendrime qe buronin nga mosinformimi i duhur dhe nga ndikimi i diplomacise nderkombetare. Por ne perpiqeshim t'i kuptonim.

Qe nga momenti qe ju firmoset ne Paris dhe deri ne momentin qe filluan bombardimet, a ishit ju te informuar qe bombardimet do te fillonin dhe kur i prisnit ato?

Ne ne fakt i kryem te gjitha pergatitjet per nenshkrimin e marreveshjes, ne kuptimin edhe zyrtar, menjehere ne Paris kemi pergatitur te gjitha dokumentet bashke me nderkombetaret. Ne vecanti kam punuar shume me delegacionin amerikan, edhe ne dhomen time te hotelit, ne hotel "Sofitel", por edhe ne dhomen e ambasadorit Hill, se bashku me z.Rubin. Gjithashtu vazhdimisht ne kontakt te vazhdueshem permes linjes telefonike me zonjen Ollbrajt dhe gjeneralin Klark e gjithcka shkonte sipas planit. Kemi nenshkruar marreveshje ne kuptimin edhe zyrtar dhe ishte nje reagim i jashtezakonshem negativ, i ambasadorit rus Majorksi, i cili qendrimin e tij refuzues nuk hezitonte ta shfaqet me agresivitet, ne cdo moment. Pas nenshkrimit te kesaj marreveshje, por edhe paraprakisht, gjithcka ishte e qarte. Bombardimet do te fillonin.

E dini ekzakt daten?

Ekzakt e dinim qe menjehere pas largimit tone nga Parisi, gjerat do te levizin.

Ku keni qene ne momentin qe ka ndodhur bombardimi?

Bombardimi na ka zene ne kufi, duke kaluar Shqiperi-Maqedoni, ne bjeshke te Struges.

Kishit dijeni qe po fillonin bombardimet?

Ka qene nje moment kercenues, megjithese kemi marre nje dite perpara njoftimet se mbremjen e asaj nate do te fillonin bombardimet. Kemi hyre ne Kosove, kemi vazhduar rezistencen, gjate gjithe periudhes se bombardimeve, te luftes per mbijetese te qendrueshme ne Kosove.

A ka pasur ndonje tentative te serbeve gjate kohes qe keni ne Tirane apo ne vende te tjera te perendimit per t'iu eliminuar fizikisht?

Mund te them se ndoshta ka pasur edhe ne Kosove, edhe ka pasur, jam i sigurt. Nuk mund te them se ka pasur, se nuk kam asnje informacion, por kam nje takim shume interesant me ministrin e Brendshem te asaj kohe, Spartak Poci. Ne nje prej lokaliteteve te Tiranes, kur deshiroja te kthehesha ne Kosove dhe te zhvilloja nje konsulte me nje diplomat nderkombetar, por deshiroja qe te isha me i paverejtur, ai kishte qene po ne te njejtin hapesire dhe kishte derguar njerezit e vet qe te jene afer meje, te jem me i sigurt. U befasova me te thene te drejten dhe pastaj u largova nga ai lokalitet aty, ajo hapesire aty. Erdhen disa njerez te operatives dhe po me pyesnin a jeni ju z.Thaci, po jam i thashe, po jam vellai i Hashimit, jo Hashimi. Vazhdova rrugen time, por kercenim fizik, real, drejtperdrejt, kam pasur ne Paris, pas perfundimit te konferences.

Si?

Ka qene tentim i drejtperdrejte per atentat ne qender te Parisit dhe mund te them se ka qene nje ndjekje fizike me makina, prej njerezve te UDB-se, mu ne qender te Parisit.

Si ka qene kjo ngjarje?

Ka qene kjo ngjarje edhe ndoshta nga pakujdesia ime sepse nuk merrja sigurim, nuk deshiroja qe te jem aq i ngarkuar, deshiroja qe te vazhdoja rrugen time dhe te mos jem aq i ngarkuar me sigurim, pastaj ka qene mjeshtri nga drejtuesit e automjetit qe ka arritur ne qender te Parisit te shmanget prej dy makinash qe ndiqnin vazhdimisht, diku mes 5 kilometrash permes Parisit. Eshte interesant, qe ato ishin ne menyre shume profesionale, por edhe ne jemi shmangur, por pastaj ka qene nje reagim policor, i autoriteteve franceze, te cilet nuk i kane identifikuar kercenuesit. Ndersa eshte evidentuar si rast tek autoritetet e Frances, por une nuk e kam vazhduar kete ceshtje permes autoriteteve franceze. Ky ka qene ballafaqim i hapur me njerez te armatosur, ne pike te dites, ne qender te Parisit. Qe do te thote, qe ishin njerez te paguar.

Gjate luftes keni qendruar me shume ne Kosove apo jashte?

Kam qendruar ne Kosove, nuk kam qendruar ne nje vend, por i kam vizituar te gjitha zonat operative, duke filluar nga ajo e Llapit, e Shales, ne Bajgore, kam qendruar me net te tera duke u marr me organizim dhe riorganizim, dhe sqarime politike gjithashtu. Pastaj ne Karadak, ne zonen e Pashtrikut, anekend duke i vizituar njesite, shtabet operative por edhe ushtaret. Ne Dukagjin kam qendruar shpesh dhe jam marre personalisht me konsolidimin e informacioneve qe ndodhen me corganizimin ne ate periudhe kohore dhe gjithashtu ne pjesen tjeter te Prizrenit, kam ardhur edhe ne Prishtine per te kryer pune te rendesishme politike.

Gjate luftes?

Po, kam ardhur ne Prishtine, kam takuar z.Demaci, bashkeluftetar civil qe vepronin, ne vere te vitit 1998.

Cili ka qene momenti me i veshtire gjate bombardimeve?

Momenti me i veshtire gjate periudhes se bombardimeve ishin momentet e fillimit te depertimit te njerezve.

Ndjeheshit pergjegjes qe nuk mund ta garantoni popullsine civile?

...dhe dizinformatat e medha qe raportin media jashte Kosoves. Ishin momente te renda, masakra qe ndodhin. Une jam edhe perjetues i masakres se madhe te roberise, ku edhe femije 2-3 muajsh ishin prere me thika ne shtator te vitit 1998. Ndersa moment i rende ne lufte eshte renia heroike e komandantit legjendar Adem Jasharit dhe shume bashkeluftetareve te tjere qe dilnin kudo ne Kosove. Momente te renda kishte edhe kur nuk mund t'i mbronim civilet qe ishin te sistemuar ne bjeshke te Kosoves, por ne moment ishte krijuar nje rrethane sikur te gjithe pajtoheshin qe te zbrazej Kosova. Gjithmone kemi kembengulur dhe kemi besuar ne qellim tone, se pavaresisht gjithe atyre djegieve, shkaterrimeve, vrasjeve masive, depertimeve masive, ne do t'i fitonim. Gjate tere kesaj periudhes si kryeminister i perkohshem i Kosoves, vazhdoja te qendroja anekend Kosoves, edhe gjate bombardimeve te NATO-s, isha ne kontakte te vazhdueshme, mund te them ditore, me zonjen Ollbrajt, me gjeneralin Klark.

A ka pasur forca tokesore te NATO-s ne Kosove?

Ka pasur njerez te operatives qe ishin ne koordinim te plote me ne, logjistik, ka pasur njerez adekuat per t'i harmonizuar qendrimet e UCK-se, te NATO-s dhe natyrisht me politiken nderkombetare. Koordinimi ka qene i perpikte, koordinatat e UCK-se ishin cak i sulmeve te NATO-s ne shumicen e rasteve. Pastaj, momente te renda ishin edhe kur filloi te mungonte edhe buka, sidomos per civilet.

Si e arrinit te furnizoheshit me ushqim?

Gjate luftes gjinden menyra, hapesira, rruge, per te mbijetuar.

Ku ishit kur mbaroi lufta?

Rreth dates 20 maj, ne fakt Toni Bler, kryeministri i atehershem britanik vizitonte Shqiperine. Edhe Ollbrajt i kishte rekomanduar qe te ishte sa me afer diplomateve nderkombetare dhe te sqaroje te verteten qe ne asnje rrethane te mos ngrihej ndonje ze, i cili tentonte te nderpriste bombardimet per t'i dhene gjoja kohe Serbise per marreveshje. Ishim rakorduar per takim ne Tirane dhe kam filluar udhetimin, pas takimeve qe zhvilluan anekend Evropes, kur pastaj dola ne Shqiperi, takimi qe zhvillova atje me autoritetet e Shqiperi. Pasi takimi me z. Bler deshtoi, pasi ishte e pamundur te mberrija ne kohen e duhur, por i takoi z. Krasniqi. Pastaj zhvillova takime ne Londer, Paris, Bruksel, Vjene, ne te gjitha vendet e komunitetit Evropian. Takimi ne fund te majit me Strop Talbot, Zevendessekretar i Shtetit amerikan, ne Bruksel, se bashku me Bardhyl Mahmutin, ka qene takimi vendimtar qe me eshte komunikuar, ne kuptimin pozitiv ne pergjigje te kerkeses sone se duhet te perfundoje perfundimisht ceshtja Kosove-Serbi. Aty nuk mund te zhvillohet edhe me tutje jete e popullates shqiptare me autoritetet e Serbise.

Cila ishte pergjigja qe moret?

Strop Talbot me eshte pergjigjur duke me shikuar ne sy, duke me thene, z. Thaci qendrimi komunitetit nderkombetar eshte i qarte, asnje ushtar, polic, administrator, i Serbise, nuk do te qendroje ne Kosove. Jemi te vendosur se qeveria amerikane dhe NATO do t'i shkojme deri ne fund.

Si u ndjete heren e pare qe hyte ne Prishtinen e lire?

Ishte dicka e paimagjinueshme, qe une e besoja, por qe realisht ishte veshtire te besohej, ishin shtate vjet per lufterat politike-ushtarake, te panderprere dhe nje shekull lufte perpjekjesh te popullit shqiptar per liri. Shtate vite te UCK-se dhe nje shekulli te perpjekjeve te popullit te Kosoves per liri nga Serbia. Serbia ne Kosove kishte ardhur me dhune, kishte qendruar me dhune, po largohej duke ushtruar gjenocid. Isha larguar fshehtas nga Prishtina ne vitin 1993, kthehesha me miq amerikan, z.Rubin dhe bashkeluftetaret e mi ne qender te Prishtines dhe shampanja e ngritur prej meje dhe z. Rubin, ishte shenje e miqesise e perjetshme midis Kosoves dhe SHBA-se, ajo ishte shampanja e lirise se Kosoves, ishte shampanja e mirenjohjes per SHBA-te dhe partneret e tjere, ishte shampanja e miqesise se perjetshme te popullit te Kosoves, me popullin amerikan.

A ishte e veshtire te shnderroheshe nga nje luftetar ne nje politikan dhe drejtues i nje partie politike?

Fitorja e UCK-se ishte fitore me teper politike se sa ushtarake. Ishte nje fitore politike sepse ne arritem qe per here te pare ne historine e NATO-s, nje levizje guerile, teresi e forcave te armatosura te Kosoves te bente per vete Bashkimin Evropian, NATO-n dhe SHBA-ne. Prandaj fitore me te madhe politike se kjo nuk mund te krahasohet ne raport me asnje levizje boterore edhe UCK-ja, sic e kane thene edhe shume te tjere, ishte levizja me e suksesshme clirimtare ne bote.

A u zhgenjyet kur humbet zgjedhjet e para?

Ne fakt se luftuam per liri, pavaresi, shtet, rend demokratik. Nuk zhvilluam beteja per gare elektorale. Une ndihesha teper i lumtur qe ne Kosove filloi te instalohej rendi demokratik, se mund te organizonim zgjedhje te lira dhe demokratike. Pastaj i takonte qytetareve te vendoste se kush do te udhehiqte vendin. Natyrisht kishte momente deshperimi, por assesi largimi nga perpjekjet tona per te vazhduar. Nuk ka qene e lehte edhe psikologjik edhe si mentalitet prezenca jugosllave 50-vjecare ne Kosove dhe kerkoi pune, urtesi, mencuri, ndryshim i qasjes, me komunikim edhe me qytetaret. Vota ne zgjedhjet e para ishte vote e cila percaktoi se kush ishte forca e pare politike. Por ato shpeshhere me deklarimet e tua, edhe si referendum, ishin te gjithe pa dallim ne mbeshtetje te UCK-se, ne mbeshtetje te perpjekjeve madhore te luftetareve te lirise dhe liria e tyre eshte nje merite qe secili qytetar duhet ta marre vleren e vet dhe te ndihet krenar per kontributin dhe sakrificen e vet.

Ti ishe kryeministri ne momentin e shpalljes se pavaresise, ishit njeriu qe do te lexonit deklaraten e shpalljes se pavaresise, nje nga ngjarjet me te rendesishme. Cila ka qene ndjesia e pare qe keni pasur kur lexuat deklaraten e pavaresise?

Shpallja e pavaresise nga ana ime si kryeminister i Republikes se Kosoves ishte nje pergjegjesi para 2 milione qytetareve te Kosoves, ishte nje pergjegjesi por edhe krenari. Ishte momenti dhe vendimi historik i vendit dhe i qytetareve, ishte nje pergjegjesi ne raporte bashkepunimi shume te ngushte me komunitetin nderkombetar, nuk kishte e lehte t'i bindje qe te shpallej ne ate kohe pavaresia, ne vecanti te krijohej njohja e 40 shteteve nderkombetare. Prandaj ndihem i pergjegjshem, krenar dhe i angazhuar si gjithmone para qytetareve te Kosoves, qe te jem perjete ne sherbim te vendit dhe gjithe qytetareve te Kosoves.