"Shfrytezimi i potencialeve natyrore, celesi i suksesit ne turizem"

Ignazio Internicola ka punuar disa vite ne Londer te Anglise, ku ka pasur mundesine te jete pjese e projekteve te ndryshme arkitekturore, qe ruajne dhe zhvillojne qendrueshmerine e ambientit. Ketu ne Shqiperi, ai ndodhet jo vetem per te dhene mesim me studentet e masterit prane EUFT-se, por edhe per te dhene konsulencen e tij ne fushen e ndertimeve, sidomos te hoteleve, ne menyre qe investitoret te mund te ruajne ambientin, duke shfrytezuar njekohesisht potencialet natyrore, si diellin, eren etj. Ndoshta do te ishte sfide e veshtire ngritja e centraleve qe shfrytezojne forcen e eres, por nuk ka asgje te pamundur qe individe, familjare etj., te synojne termoizolimin e banesave te tyre ose ngritjen e paneleve diellore. "Spanja, Greqia dhe Kroacia, jane vende qe per 10 vite kane ndryshuar imazhin e vendit, sepse kane punuar fort me kete gje. Dua te theksoj qe edhe ju mund t'ia dilni, sidomos tani qe aspiratat tuaja jane qasja me BE-ne", thote ne nje interviste per "KJ" arkitekti Ignazio Internicola, i cili nuk harron te shtoje se eshte i gatshem te ofroje ndihmen e tij per te gjithe biznesmenet qe duan te investojne ne konstruksione qe ruajne ambientin.

Cfare lende jepni me studentet e masterit prane EUFT-se?

Lenda qe jap me studentet e masterit quhet Hotelet ne Turizmin e Zhvillueshem. Shpjegoj ne fillin disa baza, si psh., cfare eshte turizmi i qendrueshem, pse duhet te flasim per te, cilat jane ceshtjet qe na kane cuar sot ne perballje me turizmin e qendrueshem, ku duhen aplikuar keto koncepte, cilat jane kushtet klimaterike, burimet, energjia etj.

Si mund te shfrytezohen ne menyre efikase burimet qe zoteron nje vend, ne ndertimet e hoteleve dhe banesave te tjera?

Duhen pare kushtet klimaterike qe mund te shfrytezohen, ne menyre te tille qe teknologjia e mundshme ne treg dhe arkitektura te ndihmojne kete proces. Jo vetem hotelet e medhenj, por edhe konsumatoret me te vegjel familjare, mund te perdorin diellin, gjeotermine, forcen e eres, etj., per t'i shnderruar ne energji te rinovueshme. Ventilimi natyral nuk ka nevoje per shume instrumente specifike, por me pak kujdes mund te jape rezultate te njejta me kosto zero.

Si mund t'i ndihmoni ju investitoret shqiptare, ne menyre qe ndertimet qe kryhen ketu te respektojne ambientin dhe njekohesisht te shfrytezojne kushtet e favorshme klimaterike?

Ndodhem ne Shqiperi per here te trete, pasi kam marre pjese edhe me pare ne konferenca nderkombetare, pikerisht per keto koncepte qe po flasim ne tani. Eshte e qarte qe kam qendruar neper hotele. Syri natyrisht me bie ne sherbimin dhe strukturen perkatese te hotelit. Nuk ka nje kure apo edukate ne kete aspekt, por ka shume pika te dobeta, qe fatmiresisht per shkak te kushteve favorizuese, mund te shnderrohen ne pika te forta. Gjithcka eshte rezultat i informacionit, sepse askush nuk mund te pretendoje ndryshim, pa ditur cilat jane mjetet dhe si arrihet ai ndryshim. Kushtet jane, une ndodhem ketu per te dhene ndihmen time dhe per te iniciuar nje dialog me te gjithe ata qe duan te investojne apo te kontribuojne privatisht ne nje zone turistike lokale, qofte edhe per nje lloj tjeter turizmi, sepse njerezit jane lodhur me hotelet 20-30-kateshe dhe preferojne edhe turizmin familjar dhe me mikprites.

A duhet t'i shkaterrojme ne ndertesat qe jane ndertuar pas respektuar mjedisin, apo duhet t'u kushtojme vemendje vetem atyre qe ngrihen rishtazi?

Nje nga principet thelbesore te turizmit te qendrueshem, nuk eshte shkaterrimi i asaj qe ekziston sakaq. Edhe po te shkaterrosh ka nje kosto, e mbi te gjitha, te tera rrenojat nga shkaterrimi do te hidhen diku dhe kjo do te ishte absolutisht e paqendrueshme. Tendenca ne kete rast eshte te shfrytezohen ne maksimum strukturat ekzistuese. Ka sot teknologji qe te lejojne transformimin e atyre ndertesave qe ekzistojne, ne menyre shume te ndjeshme. Nuk eshte vone per te nderhyre; jane gjera te vogla dhe te domosdoshme qe duhen ndermarre qofte edhe ne ato struktura te vogla turistike, te cilat ne fillim nuk jane ngritur si te tilla. Per ata qe duan te fillojne gjithcka nga zeroja, ekzistojne sot menyrat dhe teknologjite e dobishme per ta bere gjithcka mire dhe ne favor te ambientit.

Cfare kostoje do te kishte kjo qe thoni ju, pra transformimi i ndertesave ne favor te ambientit?

Nuk eshte e lehte te flitet per kostot, sepse perkthimi ne para nuk eshte perhere njelloj. Ka struktura te vogla, te medha, varet nga kerkesa, burimet qe duhen shfrytezuar. Natyrisht, kostoja eshte e ndryshme per nje hotel qe ngrihet nga fillimi, ne krahasim me nje tjeter qe i nenshtrohet nje rikonstruksioni. Favorizuese eshte tendenca per rikthimin e atyre qe ke investuar, qe do te thote se energjia, uji, apo mbeturinat e prodhuara, jane me kosto zero sa i perket energjise, nese je ti vete qe e prodhon ate.

Sa e rendesishme eshte per nje turist, te dije qe vendi qe ai viziton respekton ambientin, ose qofte edhe hoteli ku eshte akomoduar, ka termoizolim?

Sa i peket turisteve, kjo eshte shume e rendesishme. Target grupi i turisteve te sotem, eshte i ndryshem nga ai i dhjete viteve me pare. Nje klient sot eshte shume me i edukuar, shume me i informuar dhe ka dijeni sesi mbrohet ambienti. Ka nje fluks te madh informacioni qe merret nga mediat, nga gazetat, televizionet, radiot etj., pra ekziston nje sensibilizim perhere e me te madh. Ne kete kuptim, nje individ, nese ka mundesi te zgjedhe per te vizituar nje vend ku njerezit jane te ndjeshem ndaj ketyre ceshtjeve, sic eshte edhe ai, predispozitat per te qene turist ne kete vend jane shume me te medha.

Ne kete aspekt, cfare pergjegjesie ka qeveria, pushteti lokal dhe politika ne pergjithesi, sidomos kur vendi yne po rreket te jete pjese e BE-se?

Politika ka nje rol thelbesor sepse harton politika sesi investitoret te ndjekin nje linje te caktuar. Shqiperia po perpiqet me cdo menyre per te qene pjese e Bashkimit Evropian. Pavaresisht veshtiresive, ky eshte nje objektiv qe nuk dihet se kur, sot apo neser, do te permbushet. Kjo ben qe qeveria te huazoje standardet evropiane. Kjo do te nenkuptonte edhe kontributin e qeverise ndaj investitoreve, apo qofte edhe ndaj nje familjari qe kerkon te instaloje nje panel solar mbi shtepine e tij, me qellim qe te krijoje vete energjine e tij. Ne Itali, qeveria mbeshtet te gjitha ata qe mund te iniciojne prodhimin e energjise gjate periudhave te ndryshme te vitit. Financimi perfshin deri ne 70 per qind te shumes se investimit. Per me teper, nje investitor ka mundesi jo vetem te prodhoje energjine e nevojshme per veten e tij, por edhe ta shese tepricen me cmim me te ulet. Keshtu behet nje ftese per te gjithe, qe te ndjekin menyra efikase per te zgjidhur problemet e tyre.

Ju i keni pare tashme strukturat arkitekturore ne vendin tone. Nese do te perdornit nje shkalle krahasimi, me cilat vende do ta vinit perballe Shqiperine?

Nuk di te perdor nje shkalle krahasimi. Di vetem qe ka shume, shume pune per te bere. Mbi te gjitha, duhet te mesoni te degjoni, sepse ne te kundert nuk do te kuptoni kurre. Keni nje strukture natyrale te adhurueshme dhe vleresimi qe do t'i benit kesaj natyre eshte me e pakta qe duhet te beni. Ka shume shtete qe nuk e zoterojne natyren dhe bejne perpjekjet maksimale per te vleresuar vendin e tyre. Per ju eshte njelloj si te keni nje automjet tip "Ferrari" dhe te mos dini ku keni celesat. Shtetet e tjera kane me pak potenciale, kane nje "makine" me standarde me te uleta, por "makinat" e tyre ndizen, sepse ata zoterojne celesat. Nga ana tjeter, kushtet klimaterike ne vendin tuaj jane shume te favorshme per te prodhuar struktura me efikase se ne shume vende te tjera. Nuk them se ketu eshte mrekulli, por natyra qe keni eshte e bukur dhe mund te shfrytezohet shume mire.

Njohurite ne kete fushe, sa do t'i ndihmojne studentet shqiptare, ne menyre qe kur ata te marrin persiper projekte, te jene profesioniste te mirefillte?

Shume, sepse informacioni eshte baza e gjithckaje. Nese nuk di te lexosh, nuk do ta marresh vesh kurre qe nga nje trug peme mund te ndertosh nje varke. Ne kete aspekt, informacioni dhe predispozita per te degjuar, jane thelbesore ne procesin e te mesuarit. Duhet te jeni kurioze dhe te afte per te pranuar kritika nga njerez profesioniste, ne menyre qe t'i jepni vetes mundesine per t'u rritur. Universiteti eshte nje strukture qe te ofron informacionin. Biznesmenet private do te kene mundesine te besojne te njerez profesioniste, qe te mund te bejne dicka ne menyren me korrekte te mundshme. Nese une jam investitor dhe dua te ndertoj nje hotel, do t'ia besoj kete dikujt qe di ta beje mire. Ne kete mekanizem, nje hap ndjek tjetrin. Keshtu, nese une ndertoj dicka te mire, ti qe prane meje, nuk do marresh shembull nga dikush qe ka gabuar, por do perpiqesh ta besh edhe me mire se une. Duhet te kuptoni qe nuk eshte e veshtire, madje me e veshtire eshte ta shpjegosh ne teori, sesa ta zbatosh ne realitet.

Ne sa vite mund te realizohet e gjitha kjo?

Nuk mund te flas me vite, por duhet filluar. 100 hapat e pare behen duke hedhur te parin. E rendesishme eshte qe te ndryshoni ju ne fillim. Spanja, Greqia dhe Kroacia, jane vende qe per 10 vite kane ndryshuar imazhin e vendit, sepse kane punuar fort me kete gje. Kane investuar sigurisht edhe ne sigurine qe u transmetohet turisteve. Ketu te ju nuk e di nese turistet ndjehen 100 per qind te sigurt, ndaj do te ishte nje pike mire fillimi. Ajo qe dua te ve ne dukje eshte qe, ju mundeni ta beni kete.