BSH: Te ulen interesat e huave ne leke
Blerina Hoxha
E Marte, 14 Korrik 2009
Bankat e nivelit te dyte, duhet te ulin nivelin e interesave per kreditimin ne monedhen vendase. Banka e Shqiperise e ka dhene kete keshille, ne kuader te monitorimit te sektorit financiar nga problemet qe po sjell kriza financiare nderkombetare. "Per kete arsye, eshte koha qe sektori bankar t'i jape perparesi kreditimit ne monedhen kombetare, kundrejt asaj ne valute, duke shfrytezuar mundesite me te medha qe ofrojne depozitat e publikut dhe huamarrja nga Banka e Shqiperise" thuhet ne analizen e fundit te Bankes Qendrore mbi zhvillimet ne sistemin bankar. Per kete qellim, sektori bankar duhet te ndjeke politika me te pershtatshme te percaktimit te cmimit te kredise, per te nxitur rritjen e kerkeses per kredi ne monedhen vendase, njofton banka qendrore. Gjithashtu duhen gjetur forma, te cilat mbeshtesin rritjen e depozitave dhe qe perfshijne rritjen e fleksibilitetit te perdorimit te tyre nga publiku, aksesin me te shpejte nepermjet internetit ose elementeve te tjera te komunikimit modern etj. Aktualisht, normat e interesit te kredise ne monedhen vendase jane dukshem me larta, se normat e interesit qe jepen ne valute dhe nga ana tjeter burimet e bankave per te kredituar ne valute, jane me te pakte per shkak te efekteve te krizes. Per te sjelle nje situate me te favorshme ne likuiditetet e bankave, Banka e Shqiperise rekomandon kreditimin ne leke, si mjetin me mire per te shmangur rreziqet e kthimit te kredise dhe stabilizimin e situates se likuiditetit. Sektori bankar eshte i ndjeshem ndaj sjelljes se kursit te kembimit, vecanerisht per ndikimin qe kjo te sjell ne cilesine e portofolit te kredise. Kredia ne valute mbizoteron ne totalin e portofolit te kredise se sektorit bankar. Shkaqet e rritjes se saj ne vite, lidhen me strukturen e bilancit te sektorit bankar, normat me te uleta te interesit ne krahasim me kredine ne leke, si edhe perceptimit se qendrueshmeria e shkuar e kursit te kembimit te lekut do te vazhdonte edhe ne te ardhmen. Eshte e kuptueshme qe nencmimi i lekut ne vlera te medha dhe per nje kohe te shkurter, per ata kredimarres qe nuk kane te ardhura ne valute, rrite vleren ne leke te kesteve te kredise qe paguhen ne valute, qe mund te shoqerohet me vonesa ne shlyerjen e kredise, si dhe shkakton kthimin e saj ne kredi me probleme.
Kriza, fitimi i bankave me renie me 2009
Rezultati financiar i sektorit bankar edhe gjate vitit 2009, do te vazhdoje renien qe nisi ne vitin 2008. Ne fakt, kjo eshte pasoje e renies se te ardhurave te veprimtarise, per shkak te renies se vellimit te veprimtarive me norme fitimi te larte dhe rritjes se kostove, vecanerisht prej rritjes se fondeve rezerve per te perballuar humbjet e mundshme nga kredite. Renia e rezultatit financiar neto, do te thote qe sektori bankar do te kete me pak burime te brendshme, per te mbeshtetur veprimtarine dhe per te rritur kapitalin. Ne rastin e bankave, cileson Banka e Shqiperise, qe mund te provojne humbje financiare, kjo do te perkthehej ne nje pakesim te fondeve te veta. Ndonese renia e rezultatit financiar nuk pritet te kete nje ndikim te rendesishem ne vlerat e kapitalit, bankat duhet te monitorojne me vemendje treguesit e kapitalizimit te veprimtarise, dhe te rrisin kapitalin ne rast nevoje. Per vitin 2009, kapitalizimi eshte rritur nepermjet mos shperndarjes se fitimit dhe prurjeve kapitale nga bankat-meme. Banka e Shqiperise ne kete kontekst thekson se, perpjekjet e autoriteteve publike duhet te synojne te ruajne qendrueshmerine e treguesve makroekonomike dhe financiare. Ne kuader te politikes fiskale, ruajtja e kufirit te deficitit buxhetor, i sherben uljes se kostos se financimit, clirimit te hapesirave financuese per sektorin privat dhe zbutjes se presioneve mbi deficitin e llogarise korente. Njekohesisht, ky veprim rrit besueshmerine e politikes fiskale tek investitoret nderkombetare, duke siguruar stabilitet te mundesive per financim ne te ardhmen.