Prill, eksportet 100 milione euro
E Premte, 30 Maj 2008
Blerina Hoxha
Eksportet ne vlere monetare shenuan vleren me te larte te vitit gjate prillit me 100 milione euro me nje rritje 29,2 per qind ne krahasim me muajin prill 2007, sipas raportit me te fundit te INSTAT per tregtine me jashte. Disa nga partneret tane tregtare, me te cilet eksporti dhe importi eshte rritur, jane: per eksportin, Austri, Greqi, Kine, Maqedoni, Spanje etj., dhe per importin, Austri, Greqi, Itali, Maqedoni, Zvicer etj. Gjithsej nga fillimi i vitit, eksportet ne vlere kane shenuar rreth 300 milione euro. Ekspertet ne Ministrine e Bujqesise presin nje rritje me te madhe gjate muajve ne vazhdim, per shkak te rritjes se prodhimit te hershem te serave i stimuluar kete vit edhe nga kushtet e favorshme klimaterike. Por, me gjithe rritjen modeste te eksporteve, importet vazhdojne te kene nivele te larte. Vetem per muajin prill jane importuar 300 milione euro mallra, aq sa ekonomia shqiptare ka eksportuar per kater muaj rresht. Eksportet nga prodhimi i brendshem ze vetem 30 per qind te totali te eksportit dhe perfaqesohet nga artikuj bujqesore, metalet si giza-celiku, mbetjet e bakrit, aluminit, plumbit, bimet medicinale, minerale (kromi), bitum, qymyre, kripera, materiale ndertimi etj. Ndersa eksporti me fason (material porositesi) ka zene 70,4% te totalit dhe eshte i perbere nga tekstil-konfeksione (30.5%), veshjet e kembes (28%), konservat e peshkut me (2,5%). I gjithe prodhimi me fason realizohet me partnere evropiane dhe ka si destinacion kryesisht vendet e BE-se. Sipas destinacionit, eksportet ne pjesen me te madhe shkojne drejt vendeve te BE-se me 88,6% dominuar nga Italia, Greqia dhe Gjermania, ku me keto vende punohet kryesisht me materiale porositesi. Me vendet qe kemi marreveshje te tregtise se lire realizohet 7,5% e eksportit dominuar nga Kosova, Maqedonia, Serbia dhe Mali i Zi. Pjesa tjeter realizohet kryesisht me Turqine, SHBA-ne. Shumica e aktivitetit tregtar zhvillohet me Italine e Greqine dhe ne nje shkalle me te ulet me vendet e tjera te BE-25. Pesha e vendeve te caktuara ne vellimin tregtar me BE jane rritur (Italia, Gjermania, Austria). Shumica e mallrave te eksportuara drejt BE-15 rezultojne nga industria e veshjeve/kepuceve, me nje peshe prej 65,6% te eksporteve totale drejt BE-se. Por vendi vazhdon te mbeshtetet tek eksportet "e importeve" te tekstileve e kepuceve, te cilat perbejne rreth 60% te totalit te eksporteve dhe cfare eshte me e keqja rreth 70% e ketyre eksporteve me material porositesi shkojne drejt Italise. Eksportet e ushqimeve dhe pijeve, ku Shqiperia mendohet se ka potenciale eksportuese, perbejne vetem 10% te totalit te eksporteve, me nje rritje modeste te peshes. Nga ana tjeter, promovimi i markes shqiptare te produkteve "Made in Albania" eshte nje detyrim i veshtire per t'u arritur ne menyre qe prodhimet shqiptare te behen te besueshme ne tregjet e huaja. Si rezultat i heqjes se tarifave doganore, do te ndjehet impakti te firmat vendase dhe flukset e importit do te dominojne ato te eksporteve shqiptare.
Si do te zevendesohen importet
Per te reduktuar deficitin ne tregtine me jashte, qeveria synon te orientoje investimet e biznesit vendas dhe te huaj ne Shqiperi per te zevendesuar importet. Ne studimin e paraqitur nga ekspertet e PNUD-it, ne Ministrine e Ekonomise rekomandohet zevendesimi i importeve kryesisht te lendeve te para me prodhime te vendit.
Kushtet klimaterike favorizojne prodhimin
Agrobiznesi parashikon dyfishimin e eksportit te bostanit te hershem, ne vendet e rajonit Ballkanik dhe ne Itali. Sipas burimeve nga Keshilli i Agrobiznesit Shqiptar (KASH) , "aktualisht kane nisur kontaktet me kompanite e huaja te interesuara per blerjen e sasive me te medha te bostanit te hershem, kryesisht nga zonat jugore te vendit". Sipas burimeve nga KASH, gjate vitit te kaluar vetem nga rajoni jugor i vendit, ku merren dhe prodhimet me te larta, u eksportuan drejt Greqise, Sllovenise, Italise etj., disa qindra tone bostan i hershem. Sipas burimeve nga Ministria e Bujqesise, Ushqimit dhe Mbrojtjes se Konsumatorit, gjate muajve te fundit te vitit 2007 dhe 3-mujorit te pare te 2008-es, eksporti i produkteve bujqesore e blegtorale u rrit me rreth 40%, kundrejt te njejtes periudhe me vitin e kaluar. Rritje te bilancit eksportues, po per kete periudhe shenohet edhe per produktet ushqimore, te cilat u rriten 8%, kundrejt 5% qe ishin vitin e kaluar. Rritje kane pesuar kryesisht ushqimet e perpunuara si pije alkoolike, birre, te cilat kane pasur si treg kryesor Italine, Kosoven etj .Gjate muajit maj, pritet te rritet me tej eksporti i produkteve te fresketa bujqesore, si pasoje e shtimit te siperfaqeve te mbjella me sera.
