ARMO, sot tenderi per shitjen

Blerina Hoxha

Ashtu si ishte percaktuar edhe me pare, sot, ne oret e mesdites, hapen ofertat per privatizimin e kompanise shteterore te naftes, ARMO. Ne prag te mbylljes se procesit te pergatitjes dhe dorezimit te ofertave nga kompani dhe investitore strategjike, te interesuar per privatizimin e 85% te aksioneve te kompanise, zv/ministri i Ekonomise, Tregtise dhe Energjetikes, Neritan Alibali, tha dje se "privatizimi i ARMO-s eshte privatizimi me i madh strategjik i bere ndonjehere ne Shqiperi, dhe per ta bere ate sa me te suksesshem, Qeveria shqiptare i ka kushtuar vemendje dhe kujdes te vecante". Ne kete kuader, u perzgjodh me tender nderkombetar per konsulencen e procesit, nje nga kompanite me te njohura ne kete fushe, ajo amerikane "Pattom Boggs", me te cilen u punua per hartimin e kuadrit ligjor dhe procedurat e privatizimit. "Jane 25 kompani qe kane blere dokumentacionin e privatizimit te ARMO-s", tha Alibali. Duke marre parasysh rendesine e madhe strategjike te privatizimit te ARMO-s, ne Komisionin e Vleresimit te Ofertave, ndryshe nga me pare, jane perfshire zevendesministrat e Ministrise se Financave, te Ministrise se Drejtesise, si dhe dy perfaqesues te kompanise konsulente amerikane "Pattom Boggs", te cilet jane anetare te komisionit me te drejta te plota. Alibali theksoi se, pas perfundimit te vleresimit te ofertave, cdo kandidat ka te drejten e apelimit te vleresimit te ministri i Ekonomise, i cili brenda 10 diteve shqyrton ankesen dhe kthen pergjigje. "Per ta bere procesin sa me te mbrojtur nga cdo shkelje apo padrejtesi, Keshilli i Ministrave ka te drejte ligjore qe ne cdo kohe, para shpalljes se fituesit, te anuloje proceduren e tenderimit", tha zevendesministri Alibali.



Formula e shitjes

Keshilli i Ministrave ka pasur parasysh qe pa lene menjane investitoret financiare, te perfshije ne kete proces dhe "investitoret strategjike", ne formulen e privatizimit, te cilat jane kompani qe sigurojne eksperience ne fushen e perpunimit dhe tregtimit te naftes/gazit si dhe garanci financiare, qe shprehen ne zoterimin e nje kapitali te paguar dhe te nje vlere neto te konsoliduar, ne nje nivel qe percaktohet ne dokumentet e tenderit. Ministria e Ekonomise ka njoftuar se do te privatizohen nga investitori strategjik, plot 85 per qind e aksioneve te ARMO-s. Ndonese per shume kohe ishte bere e ditur se investitori do te privatizoje 76 per qind.



Fitimi i ARMO-s

Kompania shteterore e nxjerrjes dhe perpunimit te naftes, ARMO arriti vitin qe shkoi nje fitim prej 15 milione eurosh. Burimet brenda kompanise ia dedikojne normen e larte te fitimit rritjes se cmimit te naftes se prodhuar ne vend, e cila ndoqi koniunkturen e tregut nderkombetar. Fitimi i kompanise publike ARMO, ne vitin 2007, llogaritet ne 1,717 miliarde leke, kundrejt 307 milion lekeve te programuar, me nje tejkalim prej 1,410 miliarde leke. Si rezultat i kesaj situate ne buxhetin e shtetit u derdhen 3.461 miliarde leke, ose 42 milione USD, ndersa si detyrime te prapambetura per akcizen, ne vleren 352 milione leke. Gjithashtu, ARMO realizoi 100% detyrimet e sigurimeve shoqerore. Te ardhurat u realizuan ne vleren 14.837 milione leke, ose ne masen 107% nga programimi.

Vetem fitimi i ARMO-s gjate vitit 2007, krahasuar me vitin 2004, eshte 5 here me i larte, duke arritur ne 1 miliard e 707 milione leke, kur vetem tre vjet me pare, ne 2004, fitimi arriti 365 milione leke. Tregu i karburanteve ne Shqiperi, zyrtarisht i liberalizuar, paraqet elementet e nje tregu spekulativ, ku me se shumti, cmimet nuk fiksohen sipas bursave, por sipas ujdive te grosisteve te importit te karburanteve.

Prodhimi vendas dominon 25% te tregut

Kompania shteterore e naftes, ARMO ze rreth 25% te tregut te brendshem te tregtimit te karburanteve, ajo zoteron 100% te tregut per bitum, mazut, etj, c'ka e ben me nxitese interesimin per ta blere ate. Nga ana tjeter, ne janar 2009, ne Shqiperi nuk do te lejohet tregtimi i gazoilit D2 per automjetet, per shkak te detyrimeve te anetaresimit ne BR, c'ka mbetet detyrim urgjent per bleresin e ri te ARMO-s, per te nderhyre me investime ne permiresimin e ketij treguesi cilesor. Arritja e nje synimi te tille ndikon ne rritjen e tregut me nje gazoil me cilesi te permiresuar, duke i dhene shansin ARMO-s qe te kthehet ne nje lojtar te forte ne tregun vendas. Dhe bashke me te, do te permiresoheshin akoma me tej financat e shoqerise, ndersa si ndikim mjaft pozitiv te rolit te saj ne treg, do te ishte ulja e varesise se vendit nga importi i karburanteve. Deri tani kane terhequr dokumentet e privatizimit mbi 15 kompani te huaja. Kompania publike e perpunimit te naftes ARMO, e cila brenda muajit qershor do te kaloje ne doren e privatit, ja ka dale qe te rrise interesimin e te huajve ne privatizim.

Procesi, tenderi i fundit deshtoi ne 2005

Tenderi i fundit per privatizimin e kompanise "Armo" u zhvillua ne fillim te vitit 2005, por me gjithe interesimin e 9 kompanive, ky tender deshtoi. Tenderi per kompanine e vetme te naftes shqiptare mbeti vetem ne kuader te shprehjes se interesit nga keto kompani, te cilat nuk preferuan te vazhdonin me pas procedurat per te arritur ne blerjen e saj. Cmimi fillestar i shitjes se kompanise se perpunimit te naftes ARMO llogaritet te jete ne vleren e 110 milione euro. Ne objektet qe jane perfshire ne privatizimin strategjik te ARMO-s, jane 2 uzinat e perpunimit te thelle te naftes ne Fier dhe Ballsh, Qendra Shkencore e kimi-perpunimit ne Kucove, filiali i eksport-importit ne Vlore, si dhe 11 depozita te naftes dhe karburanteve. Nese permiresimi i cilesise se naftes shqiptare, do te shpejtohet nga privatizimi ARMO, importuesit private, do te humbin nje pjese te tregut ne nje afat jo shume te larget. Norma vjetore e rritjes se cmimit te naftes ne vend eshte me e larte sesa ajo e regjistruar ne tregun nderkombetar, gje qe deshmon per veprimin e faktoreve te tjere te brendshem mbi cmimin e naftes ne vend.