Ekonomia shqiptare pas largimit te FMN

Ne prag te largimit nga Shqiperia, Gervin Bel, shef i misionit te Fondit Monetar Nderkombetar per vendin tone, flet ne nje interviste dhene per Tv Klan, mbi krizen globale. Investimet e huaja, privatizimi i sektorit te shperndarjes se KESH-it dhe cmimi i energjise, jane disa nga ceshtjet mbi te cilat gjithashtu ka folur Bel. Ai vlereson se te privatizimi, qeveria duhet te kerkoje nje menaxhimin te larte dhe se cmimi duhet te jete ne plan te dyte.

A mendoni se Shqiperia do te jete ne gjendje ta ruaje stabilitetin makroekonomik pas largimit te FMN-se?

Shqiperia i ka te gjitha shanset per ta bere kete. Ka ndertuar nje performance shume mbreselenes politikash te matura makroekonomike dhe tani po hyn ne nje faze te re. Nese keto politika te matura buxhetore dhe monetare do te ruhen, ruajtja e stabilitetit makroekonomik eshte e arritshme. Megjithate nje rritje ekonomike me te larte varet dhe nga pershpejtimi i reformave strukturore sidomos ne fushen e klimes se biznesit. Cdo kush e di qe ne anketat e te berit biznes, Shqiperia renditet ne vendet e fundit. Nese ne te kaluaren Shqiperia ka bere progres te mire ne fushen e reformave strukturore si p.sh., ne fushen e politikes se taksave dhe ne sektorin financiar keto elemente kyce. Se fundmi ne kemi progres ne ndertimin e qendres one-stop-shop apo ne regjistrimin e bizneseve, por ka akoma mjaft per te bere si p.sh., ne regjistrimin e pronesise se tokes dhe i pronesise ende nuk eshte zgjidhur, apo ekzekutimi i kolateralit per kredite e keqija ende nuk eshte zgjidhur. Ceshtje te profesionalizmit ne sherbimin civil, apo perceptimi i pergjithshem i qeverisjes apo korrupsionit nuk jane aty ku duhet te jene.

Cfare duhet bere me shume per te terhequr investime?

Nje gje qe Shqiperia ka bere eshte perdorimi i investimeve qe kane hyre ne nje menyre shume eficente. Kjo eshte nje gje qe nuk duhet te harrohet sepse mund t'i dyfishosh lehte investimet, por ato nuk jane shume fitimprurese dhe askush nuk fiton. Pra, nje gje qe eshte e mire eshte qe investimet qe kane hyre jane investime te mira. Ato kane ardhur kryesisht per shkak te performances se mire makroekonomike dhe nje rruge te qarte drejt integrimit evropian dhe stabilitetit financiar. Cfare mund te behet me shume? Duhet te ruhet stabiliteti makroekonomik dhe inflacioni i ulet, por nje peshe te madhe do te kene dhe permiresimi i klimes se biznesit dhe reformat strukturore per te cilat sapo folem. Ajo qe do te shihni nje rritje te investimeve pas futjes se takses se sheshte. Me shume biznese te regjistruara vendase dhe te huaja. Por bizneset do te duan te shohin dhe nje kuader te besueshem te politikave fiskale. Nje deficit te ankoruar qe te mos kete rreziqe per rritje te inflacionit ne te ardhmen per shkak te financimit te deficitit apo nje borxh publik te paqendrueshem. Keto jane te rendesishme qe te ruhen.

Ne krizen e sotme globale te cmimeve, Shqiperia eshte e prekur me pak nga inflacioni i larte. Pse ndodh kjo?

Shqiperia eshte po aq e prekur nga rritja boterore e cmimeve sa gjithe te tjeret. Kjo eshte ajo qe quhet nje goditje globale e cmimeve. Nese me pyesni ... do te thosha se jane politikat e matura monetare qe kane reaguar shpejt gjate 10 muajve te kaluara, por gjithashtu edhe politikat e matura fiskale. P,sh., ne tremujorin e pare te ketij viti nje buxheti ka pasur nje suficit te konsiderueshem qe i ka zbutur presionet e brendshme inflacioniste. Eshte e rendesishme qe ky efekt te ruhet. P.sh., nje element qe ne diskutuam me qeverine eshte per te kufizuar rritjen e pergjithshme te pagave ne menyre qe te mos shtohen presione te tjera nga kerkesa qe mund te jene inflacioniste, por ne vend te saj te kompensohen ata qe jane me te prekur nga cmimet e rritura te ushqimeve dhe te energjise. Dhe programi per te cilin ne kemi arritur mirekuptim e realizon kete: e kufizon rritjen e pergjithshme te pagave ne nje nivel me te matur, por gjithashtu siguron me shume burime per ata me te ardhura me te uleta. Duke bere kete, do te mund te ruhet inflacioni ne nivelin e parashikuar prej rreth 4%, i cili eshte ndoshta me i uleti ne rajon.

A do te kete nje rritje tjeter te cmimit te energjise?

Une nuk e di nese do te kete apo jo nje rritje cmimi. Ajo qe mund te them eshte se mund te kontrollohet hemorragjia financiare e KESH-it pa nje rritje tjeter cmimi. Por kerkon disa hapa te veshtire nga kompania. Ata duhet te tregohen me te zote ne mbledhjen e faturave. Ne kemi pare nje perkeqesim te performances ne mbledhjen e faturave. Ata duhet te mbajne nen fre kostot e personelit. Ne shikojme nje rritje masive ne numrin e te punesuarve dhe te kostove te personelit ne buxhetin e tyre (KESH-it) dhe kjo nuk mund te behet. Gjithashtu duhet te kete disa kufizime ne importe.

Intervistoi: Fjoraldi Zguro