Murgj te guximshem

Nga Bernd Musch - Borowska*

Vemendja e opinionit publik boteror eshte perqendruar keto dite ne Birmani, sepse nje stuhi ere shkaktoi vdekjen e dhjete mije njerezve dhe la pa strehe qindra mijera te tjere.

Pothuajse eshte harruar tashme se ky vend i vogel aziatiko-jugor pati pushtuar titujt e lajmeve disa muaj me pare, sepse murgjit budiste demonstruan kunder diktatures ushtarake dhe u shtypen me gjakderdhje. Here pas here zhvillohen protesta kunder regjimit ushtarak qe mbajne pushtetin qe prej vitit 1962. Ne shtator 2007 filloi e gjitha, ne Manastirin Pakokku.

Manastiri Mahawyithutayama ne Pakokku ne bregun perendimor te lumit Irrawaddy duket si i vdekur. Vitin e kaluar jetonin dhe studionin ketu mijera murgj budiste. Shumica e tyre jane kthyer ne shtepi, sipas urdhrit te udheheqjes ushtarake birmaneze.

Pakkoku eshte nje qytet me rreth 100.000 banore, me rreth 80 manastire te vogla dhe te medha dhe disa universitete budiste. Qyteti eshte nje nga qendrat fetare te vendit dhe shihet si baza e rezistences. Ne shtator te vitit te kaluar ketu filluan protestat masive kunder udheheqjes ushtarake, pasi forcat e sigurise ushtruar dhune kunder kunder 300 demonstruesve ne Pakokku.

Ne sallen e madhe te fjetjes ne katin e siperm te manastirit jane vendosur perde te kuqe qe ndajne shtreterit nga njeri tjetri. Dysheke te thjeshte te vendosur ne dyshemene prej druri, disa statuja te Budes dhe piktura spirituale ne mure. Mes tyre ndodhen te varura edhe postera te David Beckham ose te yjeve te tjere te sportit. Edhe murgjit budiste jane njerez dhe shume prej tyre qe jetojne ketu , jane larguar vetem perkohesisht nga jeta sekulare dhe jane futur per disa jave ose muaj ne manastir.

"Ne manastirin tone jetojne tani rreth 700 murgj. Me pare ne ishim me shume se 1.000 vete. Por shumica jane kthyer tani ne shtepi. Ne murgjit duhet te respektojme 227 rregulla, te mos vrasim, te mos vjedhim, te mos genjejme, te mos kemi kontakt seksual, te marrim ushqim vetem paradite dhe shume rregulla te tjera. Dita jone zhvillohet keshtu: mengjeseve ne oren kater pas zgjimit, nderojme Buden. Pastaj bejme meditime dhe studime budiste. Me pas shkojme ne rruge dhe marrim ushqim nga banoret e qytetit."

Mendohet se rreth 500.000 murgj dhe murgesha jetojne ne manastiret e shumta te vendit. Afro 90 per qind e rreth 50 milione birmanezeve jane budiste dhe gati secili prej tyre shkon nje here gjate jetes per disa kohe ne manastir. Shume femije dhe te rinj i kalojne pushimet e shkolles ne manastir, ne shume raste edhe per arsye financiare, sepse grate dhe burrat e veshur me rroba te kuqe ose roze, respektohet dhe furnizohet prej popullit.

Shkollat ne te gjithe vendin, por edhe ne Pakokku, vizitohen shume. Pjesemarrja ne fjalimet budiste eshte falas, sepse shkollat e meditacionit financohen nga dhurimet e birmanezeve te pasur, te cilet japin duke shpresuar se do mund te permiresojne ne kete menyre fatin ose nje jete me te mire ne jeten tjeter.

Ne ditet fetare, nder te cilat edhe ne festen budiste te vitit te ri ne mes te prillit, tempujt mbushen. Familjet bejne piknik ne hyrjet dhe korridoret e manastireve, femijet luajne midis statujave te budes. Vendet e shenjta kthehen ne kete dite ne vende ekskursioni per te gjithe birmanezet.

Murgjit budiste ne Burma nuk kane vetem rendesi te madhe spirtituale, ata jane edhe nje force politike. Ne historine e vendit murgjit luajne nje rol te madh - per shembull ne luften per pavaresi kunder kolonialisteve dhe pushtuesve dhe ne levizjet per demokraci te 1988. Ne shtator te vitit te kaluar te paren gje qe bene ushtaraket ishte rrethimi i dhe sigurimi i manastireve budiste, sidomos ne Pakokku. Sepse ishin murgjit qe udhehoqen demonstratat per liri dhe demokraci.

"Gjate demonstratave be shtator murgjit e Rangun-it nuk mund te largoheshin nga manastiri. Jashte ndodheshin ushtaret dhe ata qelluan me arme kunder murgjve. Edhe ketu ne Pakokku ushtaret ndodheshin para deres sone. Brenda nuk u futen. Por kush donte te largohej nga manastiri nuk u lejua."

Qindra murgj, qe kishin marre pjese ne demonstratat e shtatorit, kane dale ne ilegalitet. Shume u arrestuan. Edhe sot behen kontrolle te rregullta. Ushtaraket vazhdojne te jene ne ndjekje te udheheqesve te protestes.

Ne kuader te referendumit qe pritet te zhvillohet me 10 maj per kushtetuten, forcat e sigurimit kane filluar te bllokojne rruget perreth manastireve kryesore. Ushtaraket ne Birmani, jane te ndergjegjshem per cfare potenciali rezistence mund te shpertheje nga murgjit.

(*) "Deutche Welle"