Ushqimet, rritja e cmimeve rekord ne 2008

Rritja e cmimeve do te shenoje nje rekord te ri kete vit ne rang boteror. Parashikimin e ka bere Banka Boterore, e cila rendit si arsye themelore per kete fenomen, kerkesen e larte per artikuj ushqimore me te cilen po perballet bota ne keto momente. Kjo tendence eshte e rrezikshme sidomos per vendet ne tranzicion, eshte shprehur presidenti i Organizates per Ndihmen ne Zhvillim, Robert Zoellick Banka Boterore dhe Fondi Monetar Nderkombetar ne nje takim per kete ceshtje, kane nje plan per te ndihmuar vendet e varfera i cili synon ne perdorimin me te mire te burimeve natyrore te ketyre vendeve. "Qindra mijera njerez mund te vdesin per buke, si pasoje e kesaj situate" tha zyrtari i larte i FMN-se, Dominique Strauss-Kahn. Nderkohe qe cmimet e larta shkojne ne favor te ekonomise bujqesore, te varfrit vuajne gjithnje e me teper. Me cmime te tilla ata nuk arrijne te sigurojne dot ushqimin e perditshem. Nder arsyet qe permenden per zhvillime te tilla jane kerkesa e larte globale: trysnia qe ushtrohet ndaj cmimeve per shkak te perdorimit gjithnje e me te madh te biokarburanteve qe prodhohen nga misri. Sipas parashikimeve te Bankes Boterore, cmimet per ushqimet do te vazhdojne te rriten jo vetem kete vit, por edhe ne te ardhshmin, vetem pastaj pritet qe ata te pesojne nje renie te lehte.

"Nga njera ane eshte rritja e shpenzimeve. Mjaft fermere ndjejne rritjen e cmimeve tek plehrat kimike apo tek energjia. Nga ana tjeter kemi nje rritje rekord te kerkeses dhe prishje te ekuilibrit kerkese-oferte ne disa sektore nga tregjet emergjente ku vjen edhe lenda e pare e agrare. Nga ana tjeter, perdorimi gjithnje e me i madh i biokarburanteve luan rol ne rritjen e cmimeve. Ato ndikojne edhe me tej ne ashpersimin e situates se kerkese-ofertes. Por si mund te frenohet rritja dramatike e cmimeve? Oliver Stoener eksperti per vendet ne tranzicion tek Com Invest permend opsionet e mundshme. Sipas tij, nuk mund te cilesohet gjendja si teper e pashprese. "Nje zhvillim teper interesant dhe pozitiv qe vihet re eshte se tregu po lehtesohet ngaqe po merret gjithnje me shume ne konsiderate importi per te plotesuar periudhat e shtrengesave. Po leviz dicka ne debatin agrar. Nga ana tjeter do te behet i nevojshem edhe permiresimi i eficences ne ekonomine bujqesore ne mjaft tregje ne rritje. Kjo do te thote edhe rritje dukshme te investimeve ne infrastruktruren e sektorit agrar. Kjo do te preke vetem vende te medha, si Brazili apo india." Por Banka Boterore ka paraqitur nje skenar i frikshem! Cmimet e artikujve ushqimore do te rriten ne mbare boten. Rritja e cmimeve gjate muajit mars ka thyer rekordet e gjashte viteve te fundit te fundit duke tejlakuar te gjitha parashikimet. Treguesi i inflacioni shenoi 4.6 per qind, ne muajin shkurt ky tregues ishte jo me shume se 3.6 per qind. Ndikimin me te forte ne kete rritje e dhane cmimet e energjise elektrike, por rritje kane shenuar pothuajse te gjitha produktet ushqimore qe nga frutat deri vaji dhe yndyrnat.

Rritja e cmimeve eshte ne vijimesine e nje viti me pare, ku si rezultat i rritjes se cmimeve per dritherat, naften, dhe vajin ne tregjet nderkombetare mori goditje edhe tregu vendas.

Sipas analizave te Bankes Boterore Vendet e Evropes Lindore dhe Azise Qendrore po perballen me ritme me te uleta te zhvillimit ekonomik si rezultat i rritjes se cmimeve te energjise dhe ushqimeve. Lajmerimin e dhane dje ekonomistet e Bankes Boterore pas nje takimi ne Uashington. Ata keshillojne qeverite e ketyre vendeve ku ben pjese edhe Shqiperia se rritja e cmimeve te ushqimeve mund te kerkoje asistence sociale me te larte per te ndihmuar te varfrit. Megjithese rritja e GDP-se vazhdon te jete e forte ne Rajon, ajo pritet te bjere nga 7.6 per qind ne vitin 2007 ne 6.1 per qind ne vitin 2008, ose me shume nen driten e zhvillimeve ne tregjet financiare boterore, shprehen zyrtaret e Bankes. Cmimet e artikujve ushqimore dhe energjise jane rritur muajt e fundit dhe jane shoqeruar me rritje te inflacionit. inflacioni nga rritja e cmimeve te ushqimeve ndryshon midis vendeve, duke u rritur nga viti 2006 ne vitin 2007 nga 5.6 ne 13.8 per qind ne vendet e reja anetare te BE-se dhe nga 6.5 ne 20.3 per qind ne vendet me te ardhura mesatare te Komonwelthit.



Ecuria e viteve te fundit

-Cmimi i grurit ne tregun nderkombetar ne tre vitet e fundit eshte rritur me 181%

-Cmimet e ushqimeve ne tregun nderkombetar vleresohet se jane rritur me 83%.

-Cmimet e bulmetrave jane rritur me 80% gjate vitit te kaluar ne tregun boteror.

-Cmimet e ushqimeve u rriten vitin e kaluar deri me 14% ne vendet e Evropes lindore.

-Ne Shqiperi cmimet e ushqimeve jane rritur me 5.4 % vitin e kaluar dhe me 7% kete vit.



Rritja e cmimeve nw muajin mars

Kivi 16.9 %

Mollet 5.4 %

Portokallet 4.4 %

Banane 3.7 %

Lulelakra 31.4%,

Lakra 24.6 %

Domate 10.5%

Vaji 0.5 %

Dritherat 0.5 %

Peshk 1.2 %

Lende djekse dhe energji 3.8%

Biletat e transportit 0.8 %

Nafta 1.4 %

Benzine 0.5 %