Referencat, qendra nuk koordinon me rrethet

Ne Drejtorine e Pergjithshme te Doganave jane bere permiresime te dukshme ne drejtim te forcimit te Sektorit te Vleres Doganore, por nuk mund te thuhet e njejta gje per funksionimin e sektoreve te Vleresimit Doganor ne deget e doganave ne rrethe, me perjashtim te Sektorit te Vleres te Doganes se Durresit, thuhet ne raportin e KLSH-se. Per me teper, DPD-ja nuk ka mundur te siguroje nje bashkepunim me frytdhenes midis "Departamentit Teknik dhe atij Operativo-Hetimor, per marrjen e perpunimin e informacionit doganor mbi vertetimin e faturave te dyshimta prane autoriteteve doganore homologe me vendet e origjines", thuhet ne raportin e KLSH-se.



Referencat, per te njejtin artikull cmime te ndryshme

Pasaktesite ne cmimet e referencave ne baze te te cilave percaktohet tarifa doganore, i ka konstatuar edhe Kontrolli i Larte i Shtetit, gjate nje inspektimi qe ka ushtruar ne Drejtorine e Pergjithshme te Doganave. Nga kontrolli per vleresimin e veprimtarise se DPD-se dhe te disa degeve doganore, jane konstatuar raste te mos unifikimit te qendrimit ne percaktimin e vleres se mallrave per qellime doganore, duke perdorur metoda te ndryshme vleresimi, per te njejtin lloj malli e cilesi, si dhe nga e njejta origjine, kane verifikuar inspektoret e KLSH. Ata vecojne praktikat e zhdoganimit te artikujve elektro-shtepiake, te sistemeve apo te pajisjeve kompjuterike e dixhitale, celulareve, bizhuterive, sendeve te floririt, te disa lendeve te para per prodhime te ndryshme plastike dhe termoizoluese, te disa artikujve ushqimore etj. "Madje, shkalla e aplikimit te menyres se cmimeve referuese, te cilat gjenden ne Dosjen e Referimit te Vleres Doganore te Mallrave ze nje perqindje relativisht te larte, kryesisht ne Deget e Doganave ne: Tirane, Durres, Kakavije, Elbasan, Qafe-Thane etj.", thuhet ne raportin e KLSH-se. Por, duhet pasqyruar se, gjate dy viteve te fundit duhet theksuar se, DPD-ja ka marre masa me te plota ne drejtim te permiresimit te disa cmimeve referuese qe gjenden ne dosjen me te dhenat e disponueshme ne Republiken e Shqiperise, te cilet per disa vite kane qendruar ne te njejtin nivel. Gjate ketyre dy viteve jane shfrytezuar me mire te gjitha burimet e besueshme te informacionit, kryesisht cmimet e burses te publikuara nga Agjencia Rojter, te cilat u behen te njohura degeve doganore cdo dite cmimet per karburante dhe derivatet e tyre, dhe cdo muaj cmimet e artikujve qe jane me te qendrueshem atehere kur diferenca eshte mbi 10%. Megjithese gjate dy viteve te fundit jane bere permiresime te dukshme ne drejtim te forcimit te Sektorit te Vleres Doganore ne qender, nuk mund te thuhet e njejta gje per funksionimin e sektoreve te Vleresimit Doganor ne deget e doganave ne rrethe, me perjashtim te Sektorit te Vleres te Doganes se Durresit. Per me teper, DPD-ja nuk ka mundur te siguroje nje bashkepunim me frytdhenes midis Departamentit Teknik dhe atij Operativo-Hetimor, per marrjen e perpunimin e informacionit doganor mbi vertetimin e faturave te dyshimta prane autoriteteve doganore homologe me vendet e origjines, thuhet ne raportin e KLSH-se. Kjo edhe ne funksion te permiresimit te te dhenave referuese te Dosjes se Referimit te vleres doganore te mallrave. Lidhur me llogaritjen e shpenzimeve te transportit te mallrave deri ne piken doganore kufitare (hyrese) jane bere permiresime te dukshme, keshtu eshte rritur numri i rasteve, ku shpesh here jane perdorur cmimet referuese te transportit, tokesor apo detar, te miratuara me udhezim te vecante nga DPD-ja. Megjithese, nuk perjashtohen raste te vecanta qe ne menyre te qellimshme aplikohen cmimet CIF ne vend te atyre FOB, si dhe llogaritja e shpenzimeve te transportit behet ne baze te ngarkeses faktike te automjeteve dhe jo mbi bazen e kapacitetit bartes te tyre, duke krijuar ne kete menyre fitime te pamerituara per subjektet importuese, saktesohet ne raportin e KLSH. Cmimet e references jane metoda me e perdorshme nga sistemi doganor, ne lidhje me procedurat e vleresimit doganor. Megjithate, si rezultat i mos rifreskimit te cmimeve te references dhe si rezultat i perdorimi te gabuar te tyre, tregtaret kane paguar kosto shtese. Keshtu, sipas tregtareve qe tregtojne konfeksione nga Turqia, duke filluar qe nga nentor-dhjetori i vitit te kaluar dhe ne vazhdim, cmimet e references per kepucet nga ky vend jane dyfishuar. Sipas tregtareve, cmimet e reja te references per kepucet nuk jane marre nga asnje burim informacioni i huaj, duke u vendosur ne menyre arbitrare nga komisioni doganor. Nga aplikimi i metodes se vleresimit sipas cmimeve te references, shume tregtareve u eshte shkaktuar kosto shtese ne veprimtarine e tyre te biznesit. Megjithate sipas nje anketimi te bere nga ACIT, kjo metode eshte me e shpeshta e perdorur ne dogana me rreth 62% te rasteve, nderkaq rreth 70% e transaksioneve te import-eksportit jane zhdoganuar nepermjet cmimeve te references. Normalisht, cmimet e references duhej te perdoreshin vetem ne rastet e produkteve me origjine nga Azia, nga vendet arabe dhe Lindja e Larget dhe ne raste te tjera kur dyshohet per vleren e vertete te mallit. Statistikat tregojne se pjesa kryesore e mallrave zhdoganohet ne kete menyre qe tregon per nje mos besueshmeri te doganes ndaj biznesit.



Elektroshtepiaket, referencat me problematike

Defektet me te medha ne percaktimin e cmimeve te referencave doganat i kane ne

artikujt elektroshtepiake, te sistemeve apo te pajisjeve kompjuterike e dixhitale, celulareve etj., veren Kontrolli i Larte i Shtetit. Nderkohe qe puna ne kete drejtim eshte permiresuar dukshem ne drejtim te cmimeve te karburanteve dhe derivatet e tyre, te cilat merren nga bursat dhe perditesohen. Cmimet e ketyre artikujve jane me te verifikueshem edhe nepermjet bursave, ndersa per elektroshtepiaket, celularet dhe te tjere artikuj te kesaj natyre problemet me cmimet e referencave vazhdojne te jene shume problematike. Burimet e furnizimit me keto artikuj jane shume. Por, sipas KLSH-se, doganat per te njejtin burim furnizimi elektroshtepiakesh aplikojne cmime te ndryshme. Nga nje komunikim i gazetes me disa nga importuesit kryesore ne vend mesohet se cmimet e references aplikohen me se shumti nga doganieret, por jo vetem, kaq abuzimi ne kete drejtim eshte shume i larte. Sipas matjeve shqiptare te doganave, tarifa doganore ne disa raste rezulton 150 per qind, si rezultat i abuzimit me referencat nga maksimumi 19 per qind qe duhet te jete realisht.

Referencat aplikohen kur mungojne dokumentet

Cmimet e referencave per percaktimin e tarifes doganore perdoret vetem ne rastet kur subjektet importuese nuk e kane te shoqeruar mallin me dokumentacionin perkates. Sqarimin ne lidhje me ceshtjen e referencave e dha per gazeten drejtori i Pergjithshem i Doganave, Perparim Dervishi. Ai tha se metoda e vleresimit nepermjet cmimeve te referencave perdoret vetem ne rastet kur konsumohen metodat e tjera te percaktuara ne Kodin Doganor. Pervec, kesaj praktike, Dervishi pohoi se ka nje permiresim te ndjeshem ne punen e administrates doganore, Praktikisht doganat kryesore te vendit tha ai jane te informatizuara dhe vendosja aplikimi i tarifave nuk mund te jete ne doren e nje doganieri. Cdo veprim nga ana e tyre qofte i kunderligjshem eshte verifikueshem, garantoi kreu doganave.