Alia-intelektualet, debate per Stalinin

“TAKIMI ME INTELEKTUALET” (7)

Botohet sot, ne “Koha Jone”, pjesa e shtate dhe e fundit e bisedes se Ramiz Alise me nje grup intelektualesh, mbajtur me 12 gusht 1990. Ne kete pjese, Alia diskuton me Ismail Kadarene, Luan Omarin dhe Sali Berishen per pluralizmin partiak dhe te mendimit, lejimin e fese dhe figuren e Stalinit. Ne fund te bisedes, Ramia Alia, President i vendit dhe drejtues i Partise se Punes se Shqiperise, jep edhe vleresimet e tij per Kosoven.

(vijon nga numri i kaluar)

Ramiz Alia: “Flas edhe si qytetar, si intelektual. Besoj se duhet ta kete secili prej nesh parasysh. Qe ka paqartesi, ka! Qe ka dezinformime, ka! Qe ka gabime, qe thote Saliu, te renda, te forta etj., etj., kriminale, te gjitha jane, te cilat duhet t’i luftojme. Po a nuk eshte detyra e gjithe neve? Se mua ajo qe me shqeteson eshte pasiviteti. Perse? Se keto gjera, qofte edhe ky corientimi politik, ky nuk ndodh ne Hene, ky nuk ndodh ne bulevard, ky ndodh ne qendrat e punes, ne ambientet ku jetojme ne. Po jetojme ne! Pse ne i shkojme anes ketyre fenomeneve? Nuk e di, a biem dakord ketu? Ta shikojme edhe ne, kemi nje cike fajin vete apo jo? A duhet te luftojme nje cike per te, pa hequr asnje presje te tera atyre? Epo edhe ne jemi dhjetera mije. Jo, degjo Ismail, une e kuptoj, por ketu e kam hallin, qe ndoshta duhet te nxjerrim nje konkluzion edhe neve. Qe te tere duhet te jemi me aktiv, mendoj une. Te tere duhet te reagojme, sepse te terhiqemi prej hunde nga disa llafe te hedhura ne ere, nga ndonjehere. Por, do te thosha nga nje ane tjeter, edhe te kaloja ne nje ekstrem, qe tere ndergjegjja kombetare eshte tek ai polici qe rrahu dy veta, edhe shqetesimi behet shqetesim kombetar tek ai. Mua me duket e ekzagjeruar. Jo e ekzagjeruar ne kete kuptim, nuk e marr ne mbrojtje dhe e denoj qe c’ke me te ato veprime, duhen denuar. Por, une jam me shume i shqetesuar me ato qe tha Luani. Pse organet tona te Sigurimit te Shtetit jane kaq qyla? Pse jane kaq te paafte? Pse u treguan kaq syleshe? Pse u treguan kaq injorante? Pse u treguan kaq te pazote qe te kuptojne burimet e kesaj qe po na ndodh, kur tani... Prit, prit. Nuk dua shkakun, ju lutem, mua me duket se ky duhet te jete shqetesimi yne i pare dhe tani nga te arratisurit qe jane tani ne Gjermani, edhe ne France, Itali e te tjere, po e marrim vesh se si ka ndodh ky skenar. Si ka vepruar i ngarkuari gjerman? Si ka vepruar i ngarkuari cek? Si ka vepruar i ngarkuari francez? Si ka vepruar i ngarkuari jugosllav? E marrim vesh nga andej, se ata kane filluar andej te tregojne, si e kapen, si i tha, kush i tha. Kurse kjo duhej bere ketu, duhet te gjehesh ketu. Kjo eshte paaftesi e njerezve tane. Kjo a nuk duhet te na shqetesoje? Po une nuk besoj qe te themi qe ishim te implikuar. Une nuk them qe... Fundi ja ta pranoj edhe ashtu, si ndodh qe organet tona te Sigurimit paskan qene bashkepunetore ne kete veper?

Per shembull, une po shkoj ne ekstrem. Me falni, qe te mos e devijojme muhabetin, a duhet te na shqetesoje edhe ky aspekt i problemit? Si patriote, si qytetare? Une mendoj qe duhet te na preokupoje kjo, prandaj eshte e drejte dhe verejtja qe u be ketu, qe ka nevoje per kulture, mungon kultura, ka nevoje per nje shkundje komplet te organeve te Sigurimit te Shtetit, ka nevoje per ligje. Ne tere veprimtarine e tyre, duhet cdo gje te vihet nen kontrollin e ligjit, sepse nuk jane ne kontrollin e ligjit dhe duhen vene ne kontrollin e ligjit. Ne jemi edhe njerez qe e kemi jetuar kete histori dhe po te shikosh qe nga fillimet e tij, ka dominuar me teper paaftesia dhe padija, qe te mos them injoranca. Apo jane baras? Domethene ka dominuar edhe kjo dhe padyshim qe eshte shprehur edhe kjo. Se ai qe nuk di, kupton, kur nuk ka argumentin dhe aftesine qe te binde te tjeter me argument, perdor forcen. Eshte qendrimi klasik i te madhit ndaj te voglit, i te rriturit ndaj femijes. Femija ka fjalet qe te shan me nene e me baba, i madhi te rreh ne shpulla. E kisha ketu hallin, qe te kjo ceshtja qe duhet edhe ne te nxjerrim konkluzionin qe ka nevoje per nje organizim me te mire te vetes sone, te forcave tona. E drejte eshte ajo Ismail, qe jane dhjetera mijera keto qe hapin thashethemet. Por, edhe ne jemi dhjetera mijera. Ketu e kam une, ketu. Per shembull, nje fjale e njerit, nje fjale e tjetrit, ne ambientet ku jemi, mendoj qe ben, me kete absolutisht nuk ju ftoj te mbuloni dobesite, te mbuloni te metat. Jo! T’i kritikoni dobesite, t’i kritikoni te metat, t’i zbuloni dobesite, t’i zbulojme te metat, por t’i zbulojme t’i kritikojme te metat, duke pasur parasysh edhe ndreqjen e tyre, por te mos lejojme qe mbi keto te meta, mbi keto mundesi, te ndertohen teori te tera, goditje te tera, qe demtojne tere punen e partise, tere punen e shtetit tone. Ketu e kam hallin. Te tere me duket qe duhet ne nje fare menyre te biem dakord te tere, perndryshe do te rrime duke qare te tere dhe kjo nuk eshte e nuk duhet te jete ne natyren tone. Por, duhet te hidhemi ne sulm edhe per te korrigjuar shume gjera, qe kane nevoje te korrigjohen. Po mire nuk me thate gje per ate pluralizmin politik... Cfare thuhet? Si mendohet? Mua kjo me shqeteson, pse duhet te jene pasiv? Pse duhet te jene pasiv? Apo ndodhin, ndodhin por...

Bashkebisedues: “Eshte biseduar edhe ne mjediset tona universitare me pyetje duke marre shkas nga shqetesime te ndryshme qe verehen ne kete rruge 45-vjecare. Per shembull, pranojme qe jemi te nxituar ne problemin e tufezimit. Atehere nese ne do te kishim nje oponence ndaj ketij gjykimi te partise, nuk do te mund t’i jepnim nje zgjidhje me te mire problemit? Me thjeshte? Mund ta kishim kapercyer nxitimin? Nje mendim qe eshte dhene me duket ne ambiente te ndryshme intelektuale. Vetvetiu ky lloj arsyetimi mund te na coje deri aty, do te pranojme pluralizmin politik? Te jemi te ndergjegjshem qe ne e ndajme pluralizmin e mendimeve nga pluralizmi politik. Pluralizmi i mendimeve, i asaj forme te debatit, brenda kesaj hije, per t’i gjetur zgjidhje me te mire ketij problemi, partia asnjehere nuk na e ka mohuar, perkundrazi na e ka kerkuar dhe na e kerkon vazhdimisht. Vecse, te kjo ceshtja e dyte, e kapercejme nga ky pluralizem mendimesh, ne pluralizem ideologjish dhe aq me teper pluralizem partiak, behet nje kapercim i madh cilesor, i cili do te vinte ne dyshim kete forme te rendit tone shteteror. Ne kete terren eshte bere debat dhe vazhdon te kete debat. Dua t’ju them pikepamjen e opinionit te pergjithshem dhe qe eshte opinioni, me duket, me i argumentuar, mendimi im personal, qe ne me kete pluralizmin e debateve, me pluralizmin e mendimeve, kemi nevoje te kulturohemi akoma me teper, te demokratizohemi akoma me shume. Dhe se rruga e demokratizimit nuk eshte kalimi te pluralizmi politik, ne kemi mundesi brenda per brenda nesh, te gjejme format, menyrat, qe brenda ketij pluralizmi mendimesh qe persosin rrugezgjidhje problemesh. Per shembull, nje nga keto ceshtje ju na e trajtuat vete, lidhur me raportin e partise lidhur me Frontin Demokratik. Ne ate koncept tradicional...”.

Ramiz Alia: “A ishit dakord ju teoricienet me antitezen qe rrip transmisioni nuk mund te quhen keto organizatat?”

Bashkebisedues: “Ne ishim dakord shoku Ramiz qe pozicioni i statusit te tyre duhet te jete marre...“.

Ramiz Alia: “Jo, jo. Une thashe me tezen se e ka thene Lenini, e ka thene edhe Stalini, shoku Enver. Une vete e kam thene disa here”.

Bashkebisedues: “Per mendimin tone shoku Ramiz, ajo teze eshte perpunuar ne kushte te caktuara dhe nuk mund te themi qe ajo nuk ishte e drejte ne ato kushte ne te cilat ndodhej. Ne keto kushte, te kalimit te dijetareve te demokratizimit te metejshem, raporti i partise sic e kemi diskutuar ne...”.

Ramiz Alia: “... jo vetem, por une arrita ne ate qe e thashe, duke pasur parasysh edhe nje teze tjeter. Shoku Enver disa here ka folur kunder tuteles mbi organizatat, vecanerisht te organizates se rinise. Atehere, kur jemi kunder tuteles, pse duhet te jemi me rripa transmisioni? Nese jemi kunder tuteles, domethene, t’i leme, kupton, qe te veprojne, te jene te pavarur ne veprimtarine e tyre”.

Bashkebisedues: “Kjo teze, ne realizimin konkret te funksionimit te ketyre organizatave, do ta liroje perfundimisht mendimin e tyre dhe ne kete plan do te realizoje me mire pluralizmin e mendimeve, por jo pluralizmin ideologjik dhe pluralizmin partiak”.

Ramiz Alia: “Po, qarte”.

Bashkebisedues: “Shoku Enver me ka thene edhe nje here ne 1972 shoku Ramiz, qe partia nuk ka te drejta te kufizuara. Ne paranteze nuk eshte shtjelluar asnjehere te ne...”.

Ramiz Alia: “Kjo ceshtje qe thua ti tani eshte e lidhur nje cike me rolin e partise, vecanerisht me pushtetin. Domethene, ceshtja e marredhenieve te partise-shtet dhe partive te organizatave te masave, eshte nje problem qe do thelluar dhe do shikuar medoemos. Nuk ka dyshim qe kerkon perpunim, sot nuk jam ne gjendje t’ju them... Ndonjehere tjeter bejme nje diskutim mbi kete ceshtje”.

Sali Berisha: “Ndoshta edhe ligji qe e sanksionon”.

Ramiz Alia: “Cilin?”

Sali Berisha: “Ligji qe sanksionon rolin e vet, ligji qe e shpall force udheheqese, te Kushtetuta e kam fjalen”.

Ramiz Alia: “Po mire, po the ligji, pavaresisht, aty vijme...”.

Sali Berisha: “Te Kushtetuta e kam fjalen”.

Ramiz Alia: “E mora vesh une ku e ke fjalen ti. Por, po the qe mohohet roli i udheheqjes, te kuptohemi, asgje nuk vendosim ne ketu, por ajo presupozon te kesh parti te tjera. Domethene, ti je me kete?”

Sali Berisha: “Me fal, por une nuk e kuptoj keshtu”.

Ramiz Alia: (Qesh) “Ore po ti je edhe malesor or derezi, bjeri mer cope edhe ti tani”.

Sali Berisha: “Une, ne radhe te pare, i permbahem nje shprehjeje: Never say never! Kurre me thene kurre, dhe kurre eshte tjeterkund. Une jam i bindur se ne stadin aktual ky popull nuk eshte i pergatitur edhe po t’ia japesh, ta zeme”.

Ramiz Alia: “Jo, por shikoje edhe ti kete ceshtjen e pergatitjes... Ore ti, ti je nje mjek kirurg, kur fut thiken e din se c’do te gjesh! Sidoqofte, nese do te pranosh nje teze, duhet te shikosh fundin”.

Sali Berisha: “Qe te mos jete e sanksionuar me Kushtetute. Une jam i prere, qe te mos jete e sanksionuar me Kushtetute. Partia duhet te tregoje veten e vet me gjithe veprimtarine e saj e te zeje vendin qe meriton dhe jo ate qe i jep ligji”.

Ramiz Alia: “Po, mire. He me Luan...”.

Luan Omari: “Lidhur me kete ceshtje shoku Ramiz, une do te bashkoja ceshtjen e fese. Te dy probleme te medha qe shtrohen perpara shoqerise sone. Stalini eshte nje problem i dores se dyte apo i dores se trete, nuk eshte i kesaj rendesie”.

Ramiz Alia: “2 pa 10, ora. Eshte kjo ore edhe ju me thoni keto probleme qe duan dy ore per t’u shpjeguar”.

Luan Omari: “Shkurt, nuk do te zgjatem”.

Ramiz Alia: “Mendova se the qe te bejme nje seance te dyte, sot?!”

Bashkebisedues: “Jo, jo”.

Luan Omari: “Keto jane dy ceshtje kardinale qe shtrohen per diskutim, sepse i shtron vete opinioni publik etj., etj. Une do te bashkoja ceshtjen e fese me pluralizmin. Stalini eshte nje ceshtje tjeter, nuk eshte e kesaj rendesie, per mendimin tim. Une do te ndaja dy probleme, per anen e brendshme dhe te jashtme. Per anen e brendshme, nuk besoj se ka arsye te thella per te ndryshuar te ne gjerat qe jane sot, per te kaluar ne pluralizem partiak ose ne lejimin e kulteve fetare. Sepse pavaresisht se mund te diskutohet ketu sa ka qene apo jo e pershpejtuar masa kunder fese, ajo mase kaloi per mua pa trauma, nuk pati te ne, ne shoqerine tone. Ndofta neser mund te thone se ndalimi i fese ka shkaktuar ndonje gjallerim ne jeten fetare, edhe mund te jete. Pasi cdo gje e ndaluar shkakton falenderimin. Por, prape kjo nuk eshte nje problem brenda vendit. Edhe per pluralizmin politik, une mendoj se nuk nisem nga parimi qe ka thene Stalini, se partia dhe strukturat e pushtetit nuk e ndan me asnje parti tjeter. Kjo eshte nje ceshtje e hedhur nga Stalini, mendoj, ne menyre shume pergjithesuese dhe besoj se nuk mund te behet norme per cdo popull qe nuk eshte i socializmit. Marksiste-Leninistet thone se Partia Komuniste eshte nje nga partite e klases punetore, por ndryshe jane keto ne kushtet e Shqiperise. Une mendoj qe sistemi i nje partie i pergjigjet me mire kushteve te vendit tone edhe per arsye se te ne partia ka nje prestigj shume te madh, eshte e lidhur me popullin ne menyre shume me te madhe dhe per shkakun tjeter qe tek ne nuk ka nje tradite politike, shumepartish, nuk ka nje pozite qofte edhe te shtypur nga ne, sikurse ka qene ne Bullgari, Rumani etj., etj”.

Ramiz Alia: “Po, po”.

Luan Omari: “Pra, per keto arsye, une them qe, duke marre si baze kushtet e sotme, pluralizmi i mendimit eshte i nevojshem, duhet thelluar...”.

Ramiz Alia: “Doemos”.

Luan Omari: “Kurse per kete praktike eshte nje gje qe nuk shtohet”.

Ramiz Alia: “Pike. He Ismail? Ke prape?”

Luan Omari: “Nje sekonde. Kam anen e jashtme, anen e jashtme. Ne e dime qe sot, e thate ju qarte, qe bota nga ne kerkon jo gjera kozmetike, permbysjen e pushtetit popullor, eshte e qarte. Supozojme qe do te vene si kusht keto reforma, qofte edhe formale, per lejimin e fese dhe pluralizmin. Ketu eshte problemi me te cilin ne duhet te ballafaqohemi”.

Ramiz Alia: “Ketu eshte edhe aftesia jone. Duhet lufta jone”.

Luan Omari: “Ketu eshte”.

Bashkebisedues: “Me ligj nuk eshte e ndaluar partia, as sot nuk eshte ndaluar”.

Ramiz Alia: “Napolon, ta degjojme pak se cfare do te thote Ismaili. Do te thuash gje ti?”

Ismail Kadare: “Lidhur me fene, mua me duket nje problem jo serioz fare. Ka nje problem, jo serioz ne kuptimin qe ne e kemi lejuar zyrtarisht”.

Ramiz Alia: “Une besoj qe Luani nuk shtroi ceshtjen e fese, shtroi ceshtjen e institucioneve fetare”.

Ismail Kadare: “Une kete mendim kam, e kam edhe si shkrimtar mbase, qe nese fshati i Dropullit do te beje nje kishe, ne nuk ia ndalojme dot. Ne e kemi thene qe nuk do t’ia ndalojme dot. Do ia ndalojme apo nuk do ia ndalojme tani, kete nuk e di une”.

Ramiz Alia: (Qesh) “Po mire, qarte, vazhdo me tej”.

Ismail Kadare: “Lidhur me faktin, para se te vije kjo, qe ka ne propaganden tone dhe ne te gjithe ceshtjen e trajtimit te partise te ne, ka nje, ka disa here nje gje absurde. Ne kuptimin qe partia te trajtohet si nocion metafizik...”.

Ramiz Alia: “Eshte e gabuar. Nuk eshte e drejte”.



Ismail Kadare: “Ketu kemi nje popull edhe nje parti dhe jane vec e vec. Partia i jep popullit dhe populli pret nga partia. Ketu eshte nje gje qe duhet t’i jepet fund nje here e pergjithmone, si faze e pare dhe qe ketu me duket mua nga kemi kaluar. Ne kujtojme se do te luftojme idene e pluripartizmit me intensifikimin e nje propagande banale per partine, qe nuk ka asnje kuptim”.

Ramiz Alia: “Nuk besoj qe te jete intensifikuar propaganda per partine tani”.

Ismail Kadare: “Qelloi para nje muaji”.

Ramiz Alia: “Jo”.

Ismail Kadare: “Filluan lajmet. ‘Zemrat tona rrahin’...”.

Ramiz Alia: “Lere tani, cfare zemrash. Nuk e besoj, nuk e di. Ndonje direktive e paster, e posacme per kete, nuk eshte dhene. Per shembull, njoftimet nga Tropoja, ashtu vijne, ne malet e thepura te Shkelzenit nga bie... etj., etj. Se keshtu jane keto tropojanet nje cike. Saliu nuk degjoi shyqyr”. (Qesh)

Ismail Kadare: “Lidhur me kete pluralizmin qe shtruat ketu, une nuk e kam te qarte nga ana juridike statusin e pluralizmit”.

Ramiz Alia: “Shiko, pluralizem, status, e di qe c’ke me te ti, c’do me thene, s’e dike ti. Te ma thote ndonje njeri tjeter qe s’e di mire, po te ma thuash ti”.

Ismail Kadare: “Ose me mire. C’kuptohet me kete fjale te ne?”

Ramiz Alia: “Kuptohet qe, pervecse Partise Punes se Shqiperise te kete nje parti tjeter, Socialdemokrate, nje parti Liberale, nje parti te Gjelber. Keto jane, kjo eshte nje parti tjeter. Problemi eshte ketu, ngarkese politike ka edhe ky eshte i teri politik. Ja ta permbledh une te tere. Une mendoj qe ky problem eshte teper delikat dhe ne nuk duhet te pranojme pluripartizmin. Si t’i besh e qysh t’i besh dredha propagandes jashte duhet menduar, duhet reflektuar. Per c’arsye? Ceshtja nuk eshte, te kuptohemi se ka disa njerez qe thone s’eshte ndonje gje, kupton, ku ka parti qe mund t’i bej balle partise sone, kupton. Keshtu eshte, s’ka parti qe mund t’i bej balle partise sone. Por, ajo qe po ngul kembe reaksioni ne kete ceshtje, ngul kembe pikerisht, sepse e di qe kjo eshte e cara e pare e madhe ne unitetin kombetar. Une mendoj qe problemi i unitetit kombetar, sidomos per ne, sidomos per kushtet tona politike ne te cilat ndodhemi, eshte nje problem shume i madh. Por edhe per ceshtjen e pushtetit. Te jeni te bindur, kupton, qe hapja e ketij shtegu eshte ajo... sulmi i pare balle per balle per likuidimin e pushtetit vendor, qofte ekologjist, qofte liberal, qofte cfaredo. Kupton, behet ndac Liban, ndac Bullgari, ndac Hungari behet, ndac Cekosllovaki behet, kupton, si te keni qejf mund te behen. Pra, une mendoj qe ne kete ceshtje ne duhet te jemi unanim ne luften dhe perpjekjet tona. Ceshtja e pluralizmit politik ne kuptimin e mendimit, te mendimit, aty, jo vetem, duhet perpunuar dhe perpunuar mendimi yne sa me thelle. Madje, edhe ligji i zgjedhjeve, kush e permendi ketu, kupton qe duhet t’i perpunojme, edhe ai per mendimin tim duhet reflektuar dhe duhet bere qe te shprehe, te pasqyroje ne nje fare menyre edhe nje fare pluralizmi. Domethene pluralizem ne kete kuader te organizimit qe kemi ne, kupton, por edhe duke lejuar si te thuash pluralizmin e mendimit individual. Si? Qysh? Tek? S’jam ne gjendje t’ju them, sepse eshte nje problem qe nuk eshte diskutuar, nuk eshte shtruar konkretisht, por qe do menduar mire. Por, sidoqofte, une mendoj qe ne duhet kete ceshtjen e pluripartizmit edhe kjo qe eshte sot eshte bere me te vertete nje ... si te thuash nje arme sulmi e borgjezise kunder socializmit, per kete duhet te jemi te vendosur. Kjo keshtu do te ishte shkaterrimi i pushtetit popullor pa piken e dyshimit.

Tashti, per sa i perket ketij problemit tjeter, ketij Stalinit, cfare thate ju. Une mendoj qe ky eshte nje problem teper i ... ashtu ... kompleks me vete, por duhen pare qendrimet ose me mire veprimet ne kete drejtim duhet t’i kemi nje cike te matura, sipas mendimit tim. Pse? Nuk po diskutojme me ceshtjen si eshte pozita ideologjike mbi Stalinin etj., etj. Ne qe thoshim para disa kohesh, qe thoshim per Stalinin, tani kemi dokumente te ndryshme dhe nuk mund qe ne te themi se keto dokumente nuk vertetojne kete apo ate tjetren. Pikepamja jone ka qene ajo, kupton, per ate rol qe ka luajtur ne luften patriotike, per ate cka ka bere per Shqiperine lidhur me ceshtjen e Jugosllavise, etj. Domethene ky eshte pak a shume trungu ku mbahemi”.

Dritero Agolli: “Ne vitet ‘47-’48, sepse perpara nuk ka pas ekzistuar”.

Ramiz Alia: “Po, po, nuk ka pas ekzistuar perpara. Shiko, ka shume muhabete rreth ketyre ceshtjeve, ka shume muhabete. Por une e kam ketu hallin, qe ky problem, mos te harrojme qe mire neve kemi nje mendim, edhe jemi nje mase, por ne popullin tone ka nje mase te madhe njerezish qe nuk mendojne keshtu si mendojme ne. Tashti ndonjeri mund te thote epo mire, dhe ata mund te thone per ne, epo mire. Po nuk shtrohet ceshtja keshtu, nuk diskutohet dhe nuk duhet te shtrojme ceshtjen qe epo ne keshtu dhe mendojme ndryshe. Pra te veprojme ne menyre te tille”.

(Nderhyrje nga salla)

Ramiz Alia: “Per sa i perket propagandes se botes jashtme, mos kini merak, ndac lini bustin, ndac hiqni bustin, ndac shajeni ate...“.

Bashkebisedues: “Do gjendet Daut Hoxha”.

Ramiz Alia: “Kush? Ja sa te dalim tani nga kjo mbledhje, mos u merzisni. Keshtu qe stalinistet, nuk na hiqet kjo ne, nuk na hiqet nga monumenti. Por neve sigurisht, kjo eshte edhe nje pasqyrim i mungeses se demokracise sone, por dhe i edukates demokratike. Ne jemi shume sensibel, ne po na shane, revoltohemi. Pse na thone stalinist, ne nxehemi. Po mire te mos nxehemi, te mesohemi dhe ne te mos nxehemi. Cfare te na thone nxehemi, kupton. Duhet te durojme, duhet te mesohemi nje cike te durojme. Ne edhe po na shane per gjera te tjera, po na thone. Jo e kam ketu nuk dua te justifikoj qe o burra te na shajne. Por, edhe sikur te mos jene monumentet e Stalinit, prape do na shajne. Po si te bejme? Te gjejme nje menyre. Ja e hoqen ... ku the ti? (Reagim nga salla) E hoqen dhe ne Shkoder. Po hiqini. Po pse autori ka te drejte ta heq?!”

Bashkebisedues: “Tha kryetari i kooperatives, kur u hodhen keto shashkat keshtu, c’te bejme tha se kam nje mburoje ketu, pak kooperativiste kam. I tha ai, merre ne ceshtje”.

Ramiz Alia: “Mua nuk me duket ndonje problem qe ne na zgjidh ne planin nderkombetar. Urdhero? Shiko ne pa nofka nuk shpetojme”.

Bashkebisedues: “Te na e vene skenderbegas”.

Ramiz Alia: “Jo mer, skenderbegas nuk ta vene se je i madh per te thene skenderbegas”.

Sali Berisha: “Ne Kosove ka nje problem tjeter...”.

Ramiz Alia: “Ceshtja e Kosoves ti, shoku Berisha eshte nje qendrim, nje ceshtje me vete dhe duhet ta kemi kujdes. Dhe une e ti, qe vecanerisht jemi shume prokosovar, ndihemi pak kosovar, he? Do kujdes pak. Ceshtja e Kosoves eshte teper e komplikuar. Edhe mendimet per Kosoven dhe per kosovaret jane shume ashtu. Per shembull, nje burre kosovar, qe lexova diku thote ne Nju-Jork, Shqiperia duhet te shtroje ceshtjen e Kosoves ne Keshillin e Sigurimit. Une mendoj qe po te udhehiqemi nga ato mendime, ne do biem pre e provokacioneve te rrezikshme, sepse kosovari perpara se ta thote ate, duhet ta bisedoje me ne. Dhe kur nuk begenis ta thote me ne dhe e thote atje, do te thote qe eshte provokator. Kushdo qofte ai. Per mua s’ka rendesi. Tjeter ... Me fal, me fal, me fal. Jo, jo, jo se e kam qe duhet te behemi dhe ne nje cike ... se eshte bere si mode kjo Kosova, te ndjekim mentalitetin e tyre. Vajti Mark Krasniqi, kupton, qe njohim ne dhe e kemi mik, po miku jone. Po ben pajtimin kombetar ne Amerike. Meqe po bejme pajtimin e gjaqeve, hajde bejme dhe pajtimin e gjaqeve ne Amerike. Pajtim me ballistet kupton, me Xhaferr Deven”.

(Fund)