Ramiz Alia-Luan Omari, kritika Sigurimit te Shtetit

“TAKIMI ME INTELEKTUALET“ (4)

“Koha Jone” vijon botimin e pjeses se katert te takimit te Ramiz Alise me intelektualet, zhvilluar me 12 gusht 1990, pak jave pas hapjes se amabasadave te huaja ne Tirane. Ne kete pjese spikat diskutimi i juristit Luan Omari, pjestar i Akademise se Shkencave, i cili kritikon menyren e trajtimit te vendimeve nga Partia e Punes dhe vecanerisht aktivitetin e Sigurimit te Shtetit dhe policise. Omari deklaron se ka patur teprime nga ana e policise per shkak se jane rrahur qytetaret. Gjithashtu, juristi i njohur shprehet ne bisede se Sigurimi i Shtetit zbaton metoda te vjetra te punes. Ramiz Alia, President i vendit dhe drejtues i Partise se Punes, pranon gjate bisedes kritikat e Omarit, edhe ne rastin e trajtimit te informacionit nga Komitetet e Partise ne rrethe. “Ata genjejne”, shprehet Luan Omari.

(vijon nga numri i kaluar)

Ramiz Alia: “Une kam mbledhur shokun Adil, shoqen Nexhmije, qe drejton Institutin (e Studimeve Marksiste-Leniniste), shokun Backa dhe ja kater vete te tjere ekonomiste, te cilet i kam ngarkuar te studionin ceshtjen e mekanizmit ekonomik, se duhet medoemos te ndryshohet kjo metode e drejtimit te ekonomise. Nuk shkon drejtimi administrativ dhe drejtimi administrativ duhet zevendesuar me drejtimin ekonomik, me ligjet ekonomike, ka dy vjet. Dhe shoket qe u ngarkuan per te studiuar, studiuan mbi kete ceshtje. Koincidoi kjo mbas ngjarjeve qe ndodhen. Dua te them se nuk mund te behesh ai studim pergjysme”.

Luan Omari: “Per Kodin Penal, per shembull, ndryshimet me te improvizuara, ato kane vite te tera qe jane pervijuar dhe kane thene qe te shikohen, mund te kete pasur zvarritje edhe per kete ceshtje. Une e di mire edhe ju e keni theksuar ne mbledhjen per Kodin Penal qe u pa, ndonjehere kjo pershtypje krijohet dhe une mbaj mend mbledhjen qe beri presidiumi, e beri per kete arsye, per te pergenjeshtruar kete mendim te gabuar qe mund te krijohet. Por, qe ka edhe ndonjehere hapa te pamatura. Per shembull, ceshtja e pasaportave, u mor njehere nje vendim i drejte dhe menjehere te gjithe e pershendeten. Pati zvarritje, mendoj, ne zbatimin e kesaj mase. Sepse edhe shokeve qe do thoshin, nuk e permenda. Mirepo u krijua nje opinion i tere, sikur kjo eshte nje hi syve, nje perde tymi. Shume mire po e shoh une, mund te ishte bere nje gje aktive...”

Ramiz Alia: “Prape tek informacioni, aty dalim...”

Luan Omari: “Per shembull, televizioni te bente nje gje aktive, te tregonte njerezit qe kane marre pasaporten konkretisht. Te mos zgjatemi me ore te tera ne televizion per gjera te dores se dyte. Kjo ceshtje qe preokupon njerezit u la ne heshtje, fare mire mund te thuhej: Shiko, shok kam marre pasaporten. Per te thene qe ka njerez qe marrin pasaporten dhe kjo nuk eshte nje gje formale, sic eshte bere. Por, partia e ve ne zbatim. Ose ta zeme, pati nga policia veprime te pamatura. Policia sigurisht ruan rendin, eshte e padiskutueshme. Madje ne raste te vecanta ligji parashikon qe mund te perdore edhe armen, sic e parashikon ne cdo vend te botes, por ama pati veprime te pamatura nga policia, kot me kot. Por, ne vete kemi asistuar, une vete kam pare me syte e mi, njerez qe kapeshin. Pasi kapeshin, polici i gjuante me shkopinj dhe i fusnin ne makine duke i rene, jane pare nga njerezit. Sigurisht kjo nuk eshte as vija e partise, as vija e shtetit, por qendrimi mund te mbahet gjithmone, jo vetem ne shtyp. Kur njerezit informohen, mund te mbahet qendrim kritik ne situata te disa policeve”.

Ramiz Alia: “Ne raste te tilla besoj se mund te behet edhe publikisht. Per raste te tilla, sepse partia dhe shteti duhet te marre distance nga problemet, nga thyerja e ligjit. Rrahja e qytetareve ndalohet me ligj. Une kam dhene urdher kategorik qe te mos perdoret rrahja e njerezve. Kam dhene urdher kategorik qe te mos perdoret arma, e kupton”.

Bashkebisedues: “Jane thyer keto urdhra”.

Ramiz Alia: “Mire pra, pikerisht po te them qe kur thyhen urdhra ligjore, urdhri akoma eshte urdher, eshte ligji mbi te tera. Ne duhet te marrim distance si shtet dhe si parti, edhe publikisht. Une kam ngarkuar qe medoemos duhet te formulohet ligj, kur dhe ne cfare rastesh mund te perdoret arma dhe me ligj duhet percaktuar dhe nuk duhet lene kjo ne doren dhe arsyetimin e individit qe ka armen, te cilit, i teket e nxori dhe s’i teket, s’e nxori. Por, duhet me ligj qe kur ka te drejte dhe kur nuk ka te drejte. Nese thyhet ligji, domethene eshte tejkalim i kompetencave te tij, doemos te marrim distance. Une per kete jam edhe publikisht”.

Luan Omari: “Lidhur me kete, me lejoni qe te bej nje verejtje, verejtje qe kam degjuar edhe nga shoke te tjere, meqenese jemi mbledhur dhe i themi gjerat hapura partise. Ne Plenium u kritikuan me sa marr vesh, ne seancen e fundit te Pleniumit, veprimet e policise nga juaj dhe Ministri i Brendshem, i cili u shkarkua nga ana juaj. Opinioni i shume shokeve, sic kemi biseduar, eshte se kjo mase ishte e pamjaftueshme. Domethene, Ministri i Brendshem u shkarkua dhe u caktua Minister i Kontrollit te Shtetit. Ai mund te jete njeri shume i mire dhe ka merita, por ai eshte pergjegjes per kete konkretisht. Po, se ai s’ka dhene urdher qe te perdoreshin armet dhe do te ishte qene me konsekuente dhe me dobiprurese, sikur ai te ishte shkarkuar edhe nga detyra te tjera. Me falni qe po ju ve ne kompetenca qe jane te Pleniumit. Ta them troc mendimin tim”.

Ramiz Alia: “Jo, jo , jo ... Me falni... Jo, jo... Degjo une e kam zakon dhe dua te jem i hapur me njerezit dhe me shoket. Ja ku eshte ky shoku i Pleniumit. Une kam qene atje”.

Bashkebisedues (shoku i Pleniumit): “Tani me degjoni mua te them nje gje reale. Shoku Ramiz ka pasur mendim kete variant qe u tha ketu. Pastaj ne Plenium...”

Ramiz Alia: “Kur u ngriten kritikat ....”

Bashkebisedues: “Kur u ngriten kritikat, une terhiqem nga e para. U dha urdher qe ta gjykoje Pleniumi kete ceshtje”.

Ramiz Alia: “Ja ku jane dhe shoket e Plenumit. Dhe u thashe, une terhiqem nga opinioni im, prandaj mos u ndikoni. Tani Plenumi ta vendosi si te veproje, si te doje. Kur u shtrua ceshtja qe, madje ky e tha qe mundet te shkoj ne kontroll dhe jo ne Bashkime Profesionale, une i thashe avash, prit. Ceshtja eshte a do mbajme qendrim tjeter apo jo?! Te gjykojne shoket. Domethene, e kam ketu fjalen qe ... nuk po bejme ndonje gje te tepert. U diskutua, u gjykua. Jo,jo, jo... degjo une jam i ekspozuar ndaj cdo lloj kritike edhe ... S’e kam frike ta them .... O Luan, shih ketu qe te bisedojme nje cike me ashtu, pavaresisht qe i kemi dyert e hapura, bisedojme shtruar .... Mua, personalisht, ta them keshtu, per efekte ... efekte thene keshtu te jashtme mund te bejme, hiqe kete ose largoje ate. Mund te bejme nje gje te tille. Por, si e shikon une dhe sa e gjykoj une situaten, nuk eshte aq shume per individin. Me duket mua”.

Luan Omari: “Ne thelb ashtu, edhe ana e jashtme ka rendesine e vet”.

Ramiz Alia: “Ka. Por me duket se nuk eshte...”

Luan Omari: “Jo, une e thashe qe ai sigurisht vete personalisht nuk eshte fajtor, jam i bindur”.

Ramiz Alia: “Ashtu eshte, drejte. Ky eshte problem i drejte”.

Luan Omari: “Shoku Ramiz, ju e dini fare mire qe kur nje ushtar mbytet ne lum apo plagoset me armen, komandanti megjithese nuk ka te beje fare... ne kete kontekst...”

Ramiz Alia: “Ne kete kontekst pergjigjesh ti thuaj...” (Qesh)

Luan Omari: “Une kisha nje verejtje per propaganden tone, megjithese eshte thene shpeshhere qe vuan nga euforia, nga gjera sistematike, akoma nuk jemi cliruar, nga gjera euforike dhe propagande shpeshhere. Ju ketu thate shume drejte qe kemi edhe te meta, sepse kemi hyre ne nje rruge te paeksperimentuar, edhe do te gabojme, jane gjera qe behen per te paren here, do te ishte prezuntuoze nese do te thoshim se nuk gabojme. Por, nuk eshte e drejte te thuhet ne shtyp qe, troc, qe udhezimi qe dhate ju ishte pak e nxitur. Ketu nuk bete ndonje shkelje parimore, qe tradhtuat ligjin, u korrigjua nje mase qe doli se ishte e nxituar”.

Ramiz Alia: “Kete e kam thene kaq une, e kam thene ne kete plan sic thua ti dhe kam pasur verejtje nga ndonje shok keshtu, qe domethene, mire e the ti qe u nxituam, patem deshire te mire etj., etj. Por, prape the qe nuk e kane zbatuar sic duhet rrethet. Domethene, e hoqe nga organet qendrore dhe ia hodhe rretheve. E kemi thene qe jemi nxituar. Madje edhe ne kongresin e kooperativave e kemi thene”.

Luan Omari: “Meqenese.... si nje paranteze. Nese partia mori masa per kufizimin, per mua nuk eshte faji i vetem i partise, eshte faji i rretheve, qe kane krijuar nje opinion...”

Ramiz Alia: “Cfare thashe une publikisht? O ti, Luan, une publikisht thashe ne Kolonje, qe komitetet e partise shpeshhere zbukurojne dhe dezinformojne dhe kisha parasysh pikerisht kete problem”.

Luan Omari: “Madje qe e keni thene me shume takt, shpeshhere duhet te themi se genjejne...”

Ramiz Alia: “Ka edhe euforizma!”

Luan Omari: “Kete e themi midis nesh, por e themi qe genjejne”.

Ramiz Alia: “Edhe genjejne”.

Luan Omari: “Dua te jap nje shembull te kesaj propagande naive dhe ndonjehere kunderprodhuese. Qeveria mori vendim per oborrin personal, shtimin e tij...”

Ramiz Alia: “Po, po”.

Luan Omari: “Degjova televizionin tone: “Kjo mase revolucionare e partise”, ta them shprehimisht. Atehere i bie qe e para te kete qene kundrarevolucionare”.

Ramiz Alia: “Shyqyr qe s’e bejme kete silogjizem qe do ti. Po...”

Luan Omari: “Po cfare eshte kjo propagande pertoke fare xhanem?! Thuaje troc qe kjo mase nuk ka rezultate dhe kete partia e rishikoi. Per informacionin nuk dua te zgjatem, e thane shoket. Per informacionin une dua ta marr ne nje kontekst pak me te gjere, qe e thame lart ne muhabet. Ju dhate nje informacion per kete shoqerine gjermane te naftes, qe sigurisht ne nuk e dinim. Nuk eshte e thene qe gjithnje se cfare bejne organet shteterore ta dine edhe njerezit, se ka edhe gjera akoma qe jane ne faze fillestare”.

Ramiz Alia: “Tha edhe Farudini disa gjera me teper...”

Luan Omari: “Domethene, shoku Ramiz t’ju jap dicka me teper nga praktika”.

Ramiz Alia: “Kishte dje ne gazeta per ate, kufitaren, cfare eshte ajo...”

Luan Omari: “Ka filluar te jape me shume c’eshte e drejta. Por, perseri, po jap disa shembuj nga praktika. Shkojne shpesh delegacionet jashte shtetit, eshte bere nje marreveshje me kaq, e firmosur. Une per shembull nuk di gje. Cfare marreveshje? Une per shembull, lexoj Rilindjen edhe nga Rilindja marr vesh sistematikisht c’eshte bere, se kete informacion e jep gjermani, qe eshte bere kjo e kjo. Cfare te keqe ka xhanem qe te mos thuhen? Kjo marreveshje eshte sekrete”.

Ramiz Alia: “Sekrete...”

Luan Omari: “Prandaj po te them, informacion jo thjesht per ngjarje qe ndodhin, por kjo eshte nje gje shume episodike. Sot ndodhin, neser nuk ndodhin. Ne pergjithesi informacioni eshte pak me i gjere. Edhe informacioni per aksidentet, nuk po them qe cdo aksident, por per te medhate. Vetem nje eshte bere, qe eshte thene ne Shqiperi, aksidenti i helikopterit, i vetmi. Sepse ai beri buje. Pse kjo? Eshte marre qe nga stili sovjetik i viteve te meparshme dhe ka mbetur rutine ne programin tone edhe kjo, nuk po dalim dot. Nje verejtje kam edhe si jurist kete. Mua me duket se Sigurimi i Shtetit ka dobesi te madhe. Nuk them qe kjo pune do te behet me Sigurim, as me dhune. Per denim te dhunes se paligjshme duhen marre masa me te rrepta. Por, me duket qe ne Sigurim ka dobesi te medha dhe e quaj te cuditshme qe Sigurimi yne eshte ne gjendje te diktoje se c’jane njerezit organizatore qe jane prapa ketyre trazirave. Se ka ketu spontanitet, ka spontanitet. Por, qe ka edhe padyshim nje dore, duhet te kete, logjikisht”.

Ramiz Alia: “Ka”.

Luan Omari: “Me sa duket Sigurimi yne vazhdon akoma me metodat e vjetra”.

Ramiz Alia: “Ashtu eshte”.

Luan Omari: “Domethene, shikon qe Luan Omari vajti te takoj ambasadorin ‘x’ qe e njeh, sepse ka ardhur ne Akademi se kam qene ne pritje dhe e regjistron qe Luani ka folur 15 minuta, ose Ismaili, ose Driteroi dhe nuk shikon cfare duhet te shikoje. Domethene, duhet qe keta njerez te clirojne mentalitetet e vjetra. Te bej nje pune shkencore, se kudo ka shkence dhe Sigurimi ka shkence te madhe, kete e kam si verejtje keshtu, meqenese jam pak me afer si person, afer ceshtjeve te Sigurimit te Shtetit”.

Ramiz Alia: “Jo, jo, ke te drejte”.

(vijon ne numrin e neserm)