Bankat, rrezik me kredine ne valute

Blerina Hoxha

Per te menjanuar rrezikun per kthimin e kredive bankat e nivelit te dyte duhet te japin hua ne valuten qe klienti ka te ardhurat. Nese nje interesuar per te blere shtwpi me kredi e merr rrogen me leke edhe kredine duhet ta marre po ne kete monedhe. Ky eshte lajmerimi, qe ka bere dje Banka e Shqiperise, ndaj bankave te nivelit te dyte ne deklaraten e "Stabilitetit Financiar". Ky dokument publikohet dy here ne vit nga Banka e Shqiperise dhe ne njefare menyre lajmeron publikun per rreziqet, qe kanosin sistemin financiar dhe ate bankar ne vecanti.

Shqetesimi i Bankes per monedhen, ne te cilen kreditohet, vjen pas disa zhvillimeve ne ekonomine boterore, sidomos ne ate amerikane. Shume kliente shqiptare, qe moren kredi ne vitin 2002, zgjodhen dollarin per shkak se interesi baze i valutes ne fjale ishte shume i ulet. Keshtu, interesi mujor per kredine ne dollare, sipas zhvillimeve ekonomike te 2002, i favorizonte mjaft klientet, te cilet do te paguanin me shume, nese do te ishin kredituar ne leke ose ne euro. Mirepo gjate tre viteve te fundit interesi baze i dollarit eshte rritur dukshem, duke ndikuar automatikisht ne rritjen e interesave te atyre qe zgjodhen valuten e gjelber per te marre hua. Ne tregun amerikan keto levizje kane krijuar probleme ne tregjet financiare duke rrezikuar falimentimin e shume institucioneve kredidhenese. Ekspertet vleresojne se kthimi i kredise eshte me i garantuar kur merret ne monedhen qe ke te ardhurat.

Banka e Shqiperise ne deklaraten e stabilitetit financiar rekomandon se, nevojitet nje mekanizem per te vendosur ne nje nivel me te drejte treguesin rrezik/fitim qe merr persiper sektori bankar gjate kreditimit te shpejte, pra per te shperndare me mire ne kohe rrezikun e moskthimit te kredise dhe per te zgjeruar mbrojtjen e nevojshme financiare per sektorin bankar. Per kete qellim, Banka e Shqiperise do te vendose se afermi ne kuadrin rregullativ mbikeqyres disa kerkesa te reja, te cilat do synojne ne menyre me te drejtperdrejte zbutjen e rreziqeve qe mban kredidhenia ne valute, vecanerisht ne ato raste kur kredia jepet per huamarres qe nuk gjenerojne te ardhura ne valute. Per te menjanuar rreziqet ne sistemin financiar Banka e Shqiperise ka vendosur te forcoje rolin e saj ne kete drejtim, duke krijuar nje njesi te specializuar, e cila do te fokusohet ne trajtimin e ceshtjeve te stabilitetit financiar. Sistemi financiar nuk ka ndonje ceshtje te vecante qe e shqeteson tani per tani, ndersa, aktualisht problem eshte rritja e kreditimit, e cili po vijon me ritme me te shpejta se sa bankat kane mundesi t'a perballojne, eshte shprehur Fondi Monetar Nderkombetar ne nje vleresim qe i ka bere sistemit financiar te vendit tone vitin qe shkoi.